Stadyum seslendirme sistemlerinde konuşma anlaşılırlığı değerlendirmeleri

Son yıllarda gelişen teknolojiyle birlikte stadyum elektro akustik sistem tasarımları da gelişmiştir. Hoparlör markaları bu gelişimle beraber stadyumlar için özel seri hoparlörler üretmeye başlamışlardır. Bu gelişmeler stadyumda konuşma anlaşılırlığını da yakından ilgilendirmektedir. Bu çalışmada stadyum tasarımındaki konuşma anlaşılırlığının FIFA (Football International Federation Association) standartlarına entegrasyonu değerlendirilmiş ve iki farklı hoparlör tür ve diziliminde konuşma anlaşılırlığının nasıl etkilendiği araştırılmıştır. Sıra dizilim "line array" (Durmaz, 2009: 199) ve noktasal kaynak "point source / conventional" olarak yerleştirilen hoparlörler, iki projede de aynı alıcı noktalarına yönlendirilmiştir. Hoparlörlerin karakteristik özellikleri dışında stadyumdaki tüm ölçüm parametreleri iki proje için de aynıdır. Line array hoparlörler 7'li kümeler halinde tasarlanmıştır. Kümelerin yayılım açıları küme içerisindeki hoparlörlerin eğimleri, hoparlörler arası gecikmeler ve ses yüksekliği farkları kullanılarak tüm tribün alanını en iyi şekilde kapsayacak biçimde belirlenmiştir. Toplamda 252 tane hoparlör kullanılmıştır. Point source hoparlörler ise, alt ve üst tribün alanlarına bakacak şekilde 2'li olarak yerleştirilerek, toplamda 72 adet kullanılmıştır. Yapılan ölçümlerde her iki sistem tasarımında FIFA standartları yakalanmış olsa da, birtakım farklılıklar meydana gelmiştir. Point source hoparlörler bazı noktalarda ses yüksekliği olarak line array hoparlörle eşit olsalar da, konuşma anlaşılırlığı performansıyla öne geçmektedir. Hoparlör sayılarındaki büyük farkı da ele aldığımızda, point source hoparlörlerin yayılım açılarındaki genişlik, dikey düzlemde uzak atımlı sinyal dağılımı sağlayan line array kümelerini konuşma anlaşılırlığı bakımdan geride bırakmıştır.