Türkiye?nin dört büyük şehrinin otobüslü ulaşım hattının istatistiksel analizi

Türkiye'nin dört büyük şehrinin (İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa) otobüs ulaşım ağlarının özellikleri C-, L-, ve P- Uzay topolojileri altında incelendi. Düğüm derece dağılımlarının kuvvet yasası dağılımını takip ettiği ve ağın ölçeksiz (scale-free) bir yapıya sahip olduğu gösterildi. Ayrıca Bursa hariç diğer üç şehrin otobüs ulaşım ağlarındaki büyümenin rassal değil tercihli olduğu gözlendi. Düğümlerin dereceleri üzerinden bağlanma eğilimleri derece-derece ilişkilendirme (assortativity) başlığı altında incelendi. Dört büyük şehirde de herhangi iki nokta arasındaki en kısa ulaşım mesafelerinin düşük değerler olduğu ölçüldü. Örneğin, İstanbul C-Uzay topolojisi incelendiğinde bulunan en büyük kısa mesafenin dört olması şehir içinde en fazla dört vesait kullanarak seyahat edilebileceği anlamına gelmektedir. L-Uzay topolojisinde tek düğümlerin ortalama en kısa ulaşım değerleri ve dereceleri ilintilenmiş ve dağılımın kuvvet yasasına uyduğu gösterilmiştir. Düğümlerin derece, özvektör, yakınlık ve arada bulunma merkezilikleri hesaplanmış ve düğüm dereceleri ile olan ilitilenme kuvvet yasası ile tanımlanmıştır. Özetle, Türkiye'nin dört büyük şehrinin otobüs ağlarının küçük dünya (small-world) ve ölçeksiz ağ özelliklerini yansıttığı gösterilmiştir. Ayrıca, Metrobüs hatlarının ve Üçüncü Boğaz Köprüsü'nün İstanbul otobüs ulaşım ağının özelliklerine olan etkileri de istatiksel olarak incelenmiştir.