Stendhal'in Kırmızı ve Siyah ile Parma Manastırı'nda anlatı tekniklerinin çözümlemesi

ÖZET STENDHAL'İN KIRMIZI VE SİYAH İLE PARMA MANASTERI'NDA ANLATI TEKNİKLERİNİN ÇÖZÜMLEMESİ Emel ÖZKAYA Doktora Tezi, Fransız Dili Eğitimi Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. A. Necmi YAŞAR Eylül, 2002, 190 Sayfa Stendhal'in iki büyük romanı, Kırmızı ve Siyah ve Parma Manastırı, üç farklı anlatım biçimiyle yazılmış olmaları bakımından ayrı bir önem taşır. Anlatıcının bakış açısı, kahramanların iç konuşmaları ve yazar müdahalelerinden oluşan bu üçlü teknikte, Stendhal kendine özgü edebi bir yaklaşım geliştirir. Kelimeler, cümleler ve olaylar bu biçimsel çeşitlilik ve derinlikle apayrı bir anlam kazanır. Söz konusu iki romanın anlatı tekniklerinin analizinde, Gerard Genette tarafından ortaya atılan anlatıbilimsel ele alış biçimini izledik. Bu ele alış biçiminin, dilbilimsel konularıyla ilgilenmedik. Romanın temel biçimlerini sunmak için, bakış açısını, anlatıcının kimliğini, zamansal ilişkileri ve kişileri ortaya koyan ikinci yöntemi tercih ettik. Anlatıcının bakış açısı, söyleme biçimi ve zamanı olayların ritmini düzenler. Kişiler üzerindeki eleştirmeli açıklamalarını ve yargılarını açığa vuran anlatıcı, okuyucuya olayların gerçekliğinden ipuçları sunar. Olaylar arasında kurduğu bağlantılar sayesinde, okuyucuya inanılabilir bir ortam hazırlar. Zaman zaman olaya müdahale eden anlatıcı, okuyucuyu da olayın içine çeker. Stendhal'in anlatı tekniği ruhbilim ile iç içe girer. Yazar kendi ruh çözümünü kişilerin iç konuşmalarına uygular, fakat okuyucunun dünyayı kendi gözleriyle görmesini istemez, zira her okuyucunun kendi bakış açısına sahip olması gerekir. Bakış açımız bizim kişiliğimizi belirler. Öykünün ortasındaki bu iç konuşma yeniliği Stendhal 'e özgüdür.Ill Kırmızı ve Siyah ile Parma Manastın, bir yaşam mücadelesini yansıtır. Ruhbilimsel çözümleme, anlaşılması güç olayları ayırdetmeye olanak sağlar. Bu iki eser, bakış açısının, iç konuşmaların ve ruhbilimsel karakterlerin yer almasıyla çağdaş eserler olarak görünürler. Kehanet tekniği, temel kişilerin kaderinin habercisidir. İkinci dereceden kişilere uygulanmış, ikileme tekniği çekici bir hava yaratır. Kişilerin karakterlerinin incelenmesi, Stendhal'in çağının toplumunu tanımaya olanak sağlar. Parma Manastın'nın sonunda bulunan "Az sayıda mutlu azınlığa" yazısı, Stendhal tarafından kitabının onu anlayabilecek çok az sayıda duygulu okuyucuya hitap ettiğini vurgulamak için tercih edilmiş bir semboldür. Fakat, günümüzde, bir avuç mutlu azınlık, mutlu çoğunluğa dönüşmüştür. Anahtar Kelimeler: Kırmızı ve Siyah, Parma Manastın, bakış açısı, anlatıcı, kişiler