SUGES merkezleri için biyofilik tasarıma yönelik bir sertifikasyon önerisi: Antalya örneği

Yapılı çevrelerde "insan-doğa" etkileşiminin artırılması ve pozitif çevresel etki oluşturulması odağındaki biyofilik tasarım, fizyolojik, psikolojik ve bilişsel sağlığa katkılarıyla ön plana çıkan bir yaklaşımdır. Küresel pandemi süreciyle birlikte popülerliğini artırarak sürdürülebilir yapı sertifikasyon sistemlerinin de tamamlayıcısı haline gelen bu yaklaşım, günümüzde çeşitli sektörlere fayda sağlamaktadır. Özellikle iyi yaşam ve turizm alanlarında faaliyet gösteren konaklama işletmeleri "Sudan Gelen Sağlık" (SUGES) merkezlerine biyofilik tasarımın entegrasyonu, şifalandırıcı etkilerin artırılmasına yardımcı olacaktır. Çalışmanın amacı, konaklama işletmeleri SUGES merkezleri iç mekân tasarımlarının mekânsal organizasyon ve biyofilik tasarım açısından uygunluğunu değerlendirecek ve niteliklerinin artırılmasına kılavuzluk edecek bir sertifikasyon sistemi geliştirmektir. Çalışma kapsamında, Antalya ilinde bulunan beş sertifikalı ve ödüllü konaklama işletmesi SUGES merkezi ile kontrol grubu olarak belirlenen konaklama işletmesi SUGES merkezlerinin mimari projeleri analiz edilmiştir. Üç aşamadan oluşan çalışmanın birinci aşamasında konaklama işletmeleri SUGES merkezlerinin biyofilik tasarım "BIO" ve mekânsal tasarım "SPA" kriterleri belirlenmiştir. İkinci aşamada merkezlerin "BIO" ve "SPA" kriterleri bazında mekân analizleri ve puanlandırma sistemleri gerçekleştirilmiştir. Son aşamada ise "BIO-SPA" sertifikasyon sistemine göre merkezlerin sertifika seviyeleri tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, biyofilik tasarım açısından olumlu değerlendirilen SUGES merkezlerinin mekânsal tasarım kriterlerinde yetersiz kaldığını, mekânsal tasarımı güçlü olan merkezlerin ise biyofilik tasarım açısından düşük puan aldığını göstermektedir. Bu durum, incelenen merkezlerin genellikle alt düzey "BIO-SPA" sertifikası ile değerlendirilmesine neden olmuştur. BIO-SPA Sertifikasyon sistemi, SUGES merkezlerinin sürdürülebilir bir başarı elde etmesi ve biyofilik tasarımın yapı sertifikasyon sistemlerine entegre edilmesi için zemin hazırlamaktadır. Çalışmanın bu bağlamda iyi yaşam, SUGES, mekânsal tasarım ve turizm sektörlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: BIO-SPA, wellness, otel/resort, sertifikasyon sistemleri, doğa temelli tasarım