Süleyman Nesib (Süleyman Paşazade Sami Bey) hayatı, edebi kişiliği, şiirleri

1866 yılında İstanbul'da doğan Süleyman Nesib, dünyaya gözlerini yumacağı 1917 yılına kadar Türk sanat ve düşünce birikimleri ile verimlerine önemli katkılarda bulunarak yaşamıştır. Bu Türk büyüğü hakkında bilgi veren, kaynaklar birbirinin kopyası niteliğinde olup yüzeysel tanıtımdan öteye bilgileri içermemektedir. Süleyman Nesib'in Türk sanat ve düşünce dünyası içersinde doldurduğu yer ile kaynakların kendisine ayırdığı yer ve verdiği önem arasındaki orantısızlık bizi bu tezi seçmeye, bu ismi incelemeye yöneltti. Ayrıntılı ve kapsamlı bir çalışmaya başlamamızın tumei nedeni ve görünür amacı budur. Çalışmamızdaki ana kaynağımız (Süleyman Paşazade Sami Bey, Külliyât-ı Asar ve Ihtisâsât, Evkâf-ı İslâmiye Matbaası, İstanbul 1336-1334- 1917.) künyeli kitap olmuştur. Bu kitapta Süleyman Nesib'in şiirleri, makaleleri, mektupları derli toplu ve bir sıra içersinde verilmiş; eş-dost ve sanat çevresinin ölümü ilgisi ile yazdığı yazılar ile ölümünü izleyen günlerde basında çıkan haberler de yine bu kitaba eklenmiştir. Çalışmaya Süleyman Nesib'in şiirlerini Türk abecesine aktararak başladık. Şiirlerdeki tematik yoğunlaşmayı ve konuları belirginleştirdikten sonra, çalışmamıza dii-üslûp ve şekil özelliklerini inceleyerek teknik bir nitelik ve uuıuı iqciiii\ r\a«_aı luııuıaya yuııBıuııv. ı_>u uo^ııKıcua Uuııurv incelemelerimizden elde ettiğimiz bulgulara, devrin ruhundan gelen yansımaları ve sanat çevresinin güncel-aktüel yorumlarını ekleyerek edebiyatçı kişiliğine ve hayatına dair başlıkları dökümledik. Şairin eser verdiği Servet-i Fünûn devri ile ilgili ve Yeni Türk edebiyatı bilim dalının temel eserlerine dönük olan bakış açımızla araştırmamızı daha bilimsel ve doyurucu boyutta ele almaya özen gösterdik. Mülkiye Mektebi yıllarında Recaizâde Mahmut Ekrem'in etkisiyle Yeni edebiyata yönelen Süleyman Nesib'in gençlik yıllarındaki klasik şiir denemeleri Eski edebiyatın izlerini taşır. Basılı ilk şiiri 1893 tarihini taşıyan Süleyman Nesib'in sanat hayatının asıl kırılma çizgisini karşılayan tarih 1896'dır. Bu tarihte Servet-i Fünün'a katılan Süleyman Nesib'in sanat yaşamının profesyonellik devresi başlamış olur. Tevfik Fikret etkisini gözlemlediğimiz bu devredeki şiirleri Servet-i Fünûn ekolünün disiplini ve sanat anlayışı içinde yazılmıştır. Türk edebiyatında Sone tarzını ilk kullanan isim olan Süleyman Nesib'in kültür kaynaklarını Fransız edebiyatı, Arapça ve Farsça bilgisiyle Doğu edebiyatları ve doğal olarak da Türk edebiyatının kayıtlı 2000 yıllık tarihî verimleri zenginleştirmiş, biçimlendirmiştir. Etiğe, estetiğe, imlaya, üslûba dair yazıları, eleştirmenlik yönü olan Süleyman Nesib'in bir diğer etkinlik alanı da mesleği ile örtüşen Eğitimci'liğidir. Türk entellektüelizminin bu seçkin ismi Türk Eğitim Tarihi'ne ait ilk kitabın da çevirmenidir. Süleyman Nesib şöhreti sevmeyen yaratılışı ile gölgede kalmış, gerçek değerinin ve olması gereken yerin uzağında durmayı seçmiştir. Tezimiz sözkonusu tarihsel yanılgıyı düzelterek, bu entellektüel seviyesi ve donanımı olan ismin Türk sanat ve düşünce dünyasındaki çizgilerini koyulaştırmayı prensip ve hedef edinmiştir.