Sultan V. Murad'ın 93 günlük saltanatı

Eylül 1840'da Sultan Abdülmecid'in ilk oğlu olarak dünyaya gelen V. Murad, Tanzimat Dönemi'nin de ilk şehzâdesiydi. 1861'de Sultan Abdülmecid'in vefatıyla tahta Sultan Abdülaziz geçerken V. Murad'da veliahd ilan edildi. 1867'de Sultan Abdülaziz'in Avrupa seyahatine katılan V. Murad, seyahat esnasında Avrupalı devlet adamlarının takdirini kazandı. İstanbul'a döndüklerinde Kurbağalıdere köşküne yerleştirilen V. Murad iktidara muhalif olan ve parlamenter sistemin gerekliliğini savunan Yeni Osmanlılar'la toplantılar yaptı. Köşkte yaptığı toplantıların harcamaları müsriflik boyutuna ulaşınca Galata Bankerleri 'ne borçlanmaya başladı. Bu borçlanma tahta geçtiğinde de devam ettiğinden devletin ekonomik yönden zarara uğramasına sebep oldu. Veliahdlığında Namık Kemal vasıtasıyla mason olan V. Murad, tahta geçtiğinde Osmanlı Devleti'nin ilk mason padişahı olarak tarihe geçti. Mithat Paşa ve Hüseyin Avni Paşa gibi aydınlarla dostluğunu ilerletmesi kendisine iktidar yolunu açtı. Mithat Paşa'ya meşrutiyet sözü veren V. Murad, Medrese talebelerinin ayaklanması sonucunda 30 Mayıs 1876'da tahta çıktı. Fakat Mithat Paşa'ya söz verdiği Kanun-ı Esasi'yi ilan etmedi. Bundan sonra Mithat Paşa, V. Murad'ı tahttan indirmek için çalışmalara başladı. V. Murad tahta çıktığında Osmanlı Devleti bir taraftan Rusya, Almanya, Avusturya-Macaristan, İngiltere, Fransa gibi büyük devletlerin emperyalizm politikaları ile mücadele ederken diğer taraftan da özgürlük, eşitlik, adalet gibi değerler ile kışkırtılan gayrimüslim halkın isyanları ile mücadele ediyordu. Türkler'i Balkanlardan atmak için "Doğu Sorunu"nu ortaya atan Büyük Devletler çözümü konusunda da fikir ayrılıkları yaşadı. İngiltere ve Fransa Islahat Fermanı'nın harfiyen tatbik edilmesini isterken Rusya, azınlıklara muhtariyet verilmesini ve Büyük Devletler'in garantisi altına alınmasını istedi. Mithat Paşa'nın etkisiyle İngiltere yanlısı siyaset izleyen V. Murad, isyanların sona ermesi için Umumî Af ilan etti. Büyük Devletler'in asilere yaptıkları askeri ve para yardımlarından dolayı Balkanlardaki isyan hareketlerine V. Murad'ın Umumî Af tedbirleri mani olamadı. V. Murad'ın gerek tahta çıkış aşamasında yaşadığı olaylar gerekse Sultan Abdülaziz'in ansızın ölümü ruh sağlığını kaybetmesine sebep oldu. Viyanalı Doktor Leidersdorf'un verdiği raporla 93 günlük saltanatına son verilen V. Murad tahttan indirilerek yerine II. Abdülhamit tahta geçti. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Sultan Abdülaziz, V. Murad, Mithat Paşa, Meşrutiyet, Büyük Devletler