Süper kahraman filmlerinde çizgi romanların sinematografik anlatıya etkisi: Marvel sinematik evreni örneği

Süper kahraman filmleri, son yirmi yılda artan üretim sayısı ve elde edilen gişe başarıları açısından günümüzde en popüler sinema ürünlerinden biri olarak görülmektedir. Bununla birlikte film üretimindeki bu hızlı artış, eleştirilere sebep olmaktadır. Yapımların niteliğinin düştüğü ve herhangi bir estetik kaygı güdülmeden sadece ticari amaçlarla üretildiği yönünde eleştiriler yapılmaktadır. Birer uyarlama olarak süper kahraman filmleri, kaynak eser olan çizgi romanlar sebebiyle edebi roman ve benzeri uyarlamalardan farklı özellikler göstermektedir. Farklı sebepler dolayısıyla, kaynağa tamamen sadık uyarlamanın mümkün olmadığı bu filmlerde, kaynak eserden yapılan küçük alıntı ve göndermeleri barındıran 'çizgi roman referansı' kavramı ortaya çıkmıştır. Anlatı içerisinde görsel, işitsel ve farklı şekillerde yer alabilen bu detaylar, sadece kaynak çizgi romanı daha önce okumuş olan 'hayranlar' tarafından ayırt edilebilmektedir. Film yapımcılarının açıklamaları doğrultusunda bu tür detayların filmlere özellikle yerleştirildiği ve hem kaynak esere olan sadakati gösterebilmek hem de hayranların ilgisi çekmeye yönelik kullanıldığı görülmüştür. Bu kapsamda çalışmada, Marvel Sinematik Evreni'nden farklı özellikler gösteren üç film analiz edilmiştir. Analizde filmlerin kaynak aldığı çizgi romanlarla olan benzerlik ve farklılıkların tespiti için John M. Desmond ve Peter Hawkes tarafından önerilen karşılaştırmalı çözümleme yöntemi kullanılarak iki eserde de ortak işlev gören belirli unsurlar karşılaştırılmıştır. Çizgi romandan filme yansımış olan unsurların filmin sinematografisi ve anlatısına olan etkisi değerlendirilmiştir. Filmlerde yer verilen metin içi ve görsel çizgi roman referansları tespit edilerek kaynak eser külliyatına, estetiğe ve hayran memnuniyetine yönelik kaygılar barındırdığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.