Supratentorial kitle varlığında boynun farklı derecelerde fleksiyon ve ekstansiyonunun internal juguler ven ve karotid arter akımlarına etkisinin incelenmesi

İntrakraniyal kitle nedeniyle kraniyotomi yapılacak hastalarda, kitlenin yerine göre değişen çeşitli hasta pozisyonları kullanılabilir. Bu pozisyonlar sırasında, başın ileri fleksiyonu, ekstansiyonu ya da rotasyonu ile hastanın boyun bölgesindeki vasküler yapılar basıya maruz kalabilir. Bu durum; intra-serebral basınç artışından, serebral iskemiye dek değişen problemlere neden olabilirken, cerrahinin başarısını da değiştirebilir. Ancak literatürde, intrakraniyal kitlesi olan hastalarda boynun farklı pozisyonlarının, boyun bölgesinde yeralan vasküler yapılardaki akım ve akım hızlarına etkisinin araştırıldığı çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada; supratentoriyal kitle nedeniyle kraniyotomi operasyonu planlanan hastalarda, boynun 300 fleksiyonu ve 300 ekstansiyonunun, internal karotid arter ve internal juguler ven kan akımları ve akım hızlarına etkisinin doppler ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntüleme yöntemleri ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEMLER Bu amaçla; yerel etik kurul onayı ve hastaların yazılı onamları alındıktan sonra, supratentoriyal kitle tanısıyla kraniyotomi operasyonu planlanan, 18-60 yaş arasında, ASA I-II grubundan, BMI 20-25 olan; klinik olarak belirlenmiş vasküler ve servikal patolojisi olmayan (servikal bölgede hareket kısıtlılığı, geçirilmiş kraniyal ya da servikal operasyon, geçirilmiş stroke, ateroskleroz, stenoz vs.), intrakraniyal basınç artışı semptomları göstermeyen; manyetik rezonans görüntüleme sırasında sedasyon gerektirmeyecek olan 20 hasta çalışmaya dahil edildi. Tüm hastaların yaş, cinsiyet, kilo, BMI gibi demografik verileri, kitlenin lokalizasyonu, türü ve tarafı (sağ, sol) kaydedildi. Hastalar sekiz saatlik açlık süresini takiben, doppler ünitesine alınarak kommün karotis arter bifurkasyonunun 1cm yukarısından; dopler ultrasonografi ile önce supin nötral pozisyonda, sonra 300 fleksiyon ve 300 ekstansiyon pozisyonda iken bilateral internal juguler ven ve internal karotid arter kan akımları ve akım hızları ölçüldü. Ardından hastalar manyetik rezonans görüntüleme ünitesine alınan hastalarda; baş nötral pozisyonda iken, 300 fleksiyon ve 300 ekstansiyonda iken bilateral internal karotid arter ve internal juguler ven akım hızları iki farklı velocity encoding sekansında (50ml/sn ve 100ml/sn) ölçüldü. Her iki yöntemle ölçüm yapılırken, hastaların boynuna verilen standart fleksiyon ve ekstansiyon pozisyonu için, fibro-elastik sert materyalden yapılmış, standart ekipman kullanıldı ve verilen 300'lik açı ölçüldü. Hemodinamik ani değişikliklerin takibi açısından, ölçümler sırasında hastaların pulse oksimetre ile oksijen satürasyonları, kalp atım hızları ve non-invaziv kan basınçları takip edildi. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirildi. BULGULAR Çalışmamıza dahil edilen hüm hastaların %25'inde, intrakraniyal kitlenin bulunduğu tarafta ölçülen arter kan akımı ve venöz kan akımı ile karşı taraf arter ve venöz kan akımı karşılaştırıldığında; kitlenin olduğu tarafta kan akımları artmış olarak bulundu. Çalışma grubunda başın nötral pozisyonu ile 300 fleksiyon ve 300 ekstansiyonunda yapılan dopler ulstrasonografi ve manyetik rezonans görüntüleme ile yapılan ölçümlerde; internal karotid arter ve internal juguler ven akım hızları karşılaştırıldığında, farklı pozisyonlardaki akım hızları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05). Başın nötral pozisyonu ile 300 fleksiyon ve 300 ekstansiyon pozisyonunda, doppler ultrasonografi ile internal karotid arter ve internal juguler venden ölçülen akımlar karşılaştırıldığında, farklı pozisyonlarda akımlar arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Dopler ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntüleme ile yapılan ölçümler birbiri ile karşılaştırıldığında; boynun tüm pozisyonlarında manyetik rezonans görüntüleme -velocity encoding- 50ml/sn sekansı ve doppler ultrasonografi ölçümleri arasında yüksek oranda korelasyon saptandı (pearson korelasyon katsayısı ≥0,60). Özellikle venöz akım hızlarının ölçümlerinde korelasyonun oldukça yüksek olduğu görüldü (pearson korelasyon katsayısı ≥80). SONUÇ Supratentoriyal kitle nedeniyle kraniyotomi planlanan hastalarda, boynun 300 fleksiyon ve 300 ekstansiyon pozisyonlarıyla; internal karotid arter ve internal juguler ven akımları ve akım hızlarında değişiklik saptanmamıştır. Kraniyotomi sırasında, hastanın boynuna verilecek fleksiyon ve ekstansiyon pozisyonunun sınırlarının ölçüm yöntemleri ile önceden tespiti, cerrahi başarıya katkıda bulunacağı gibi, hastaların mortalite ve morbiditesi açısından da önem arzeder.