Sürdürülebilir korumanın afet risklerini önlemedeki rolü: Antakya Koruma Alanı örneği

Sürdürülebilirlik, kaynakların tüketilmeden kullanımı ve gelecek nesillere aktarımı anlamına gelmektedir. Yaşamın her alanında sağlıklı bir döngüyü ifade eden sürdürülebilirlik kavramı, koruma kavramı ile doğrudan ilişkilidir. Doğal ve yapay çevrenin bütünleşik olarak korunması, bu çevrelerin sürdürülebilirliğinin sağlanması ile mümkün olmaktadır. Yapay çevre olarak karşımıza çıkan tarihi çevreler de bu kapsama girmektedir. Tarihi çevreler geçmişin izlerini taşıyan korunması gerekli alanlardır. Tarihsel süreçte doğal ve insan kaynaklı olarak gelişen afetler sonucunda tarihi çevreler tahribata uğramış, hatta yok olmuştur. Afetlerin etkileri can ve mal kayıpları ile sınırlı olmamaktadır. Tarihi çevrede gerçekleşen afetler, geçmişin izlerinin dolayısıyla kültürel birikimin kaybı anlamına da gelmektedir. Bu nedenle korunmaları ve gelecek nesillere aktarılmaları evrensel bir görev olarak kabul edilmektedir. Tarihi çevrelerin afet risklerinden korunabilmesindeki en önemli ilke ise devamlılıktır. Bu ilke, tarihi çevrelerin sosyal, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirlik boyutları çerçevesinde koruması anlamına gelmektedir. Bu çalışmada Antakya Koruma Alanı örneklem alan olarak seçilmiştir. Bunun iki önemli nedeni bulunmaktadır. Birincisi tarihsel, arkeolojik, çevresel ve kültürel açıdan özgün değerlere sahip olması; ikincisi ise Antakya Koruma Alanı'nın doğal ve insan kaynaklı afet riskleri taşımasından dolayı yok olma tehlikesi altında bulunmasıdır. Deprem, sel, kaya düşmesi, göç hareketleri gibi afetler ile mücadele etmek zorunda kalan Antakya Koruma Alanı zamanla tahribata uğramıştır. Kültürel çeşitliliğin ve tarihi değerlerin yoğun olduğu bu alanın afet risklerine karşı sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda korunması sağlanabilir. Bu nedenle çalışma kapsamında nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Analiz aşamasında literatür taraması ile yerinde gözlem ve incelemeler yapılmıştır. Bu analizler ile bölgenin mevcut durumu ortaya konulmuştur. Yapılan analizlere ek olarak kullanılan nicel araştırma yöntemlerinden bir diğeri anket çalışmasıdır. Elde edilen veriler doğrultusunda bölgenin sosyal, ekonomik ve çevresel sorunları saptanarak afet risklerinin önlenmesi ve tarihi çevrede olası afetlerin en az zararla atlatılabilmesi amacıyla öneriler ortaya konulmuştur.