Sürdürülebilir ormancılık kapsamında orman kuşlarının ekolojik ve çevresel ilişkileri

Ülkemiz ormanlarının sürdürülebilir kullanımının sağlanması, tehditlerin belirlenerek önlemlerin alınması ve süreçlerin izlenmesi amacıyla Sürdürülebilir Orman Yönetimi Ulusal Kriter ve Gösterge Seti oluşturulmuştur. Oluşturulan yapıda yer alan unsurlardan biri de "yaygın orman kuş türleri" göstergesidir. Ornitoloji alanında sürdürülebilir orman yönetimi açısından ülkemizde eksiklikler bulunmaktadır. Araştırma, Trakya bölgesinde yaşayan orman kuş türleri ile yapısal, çevresel ve ekolojik değişkenlerin ilişkilerinin incelenmesini, bölgesel olarak gösterge ve yaygın orman kuş türlerinin tespit edilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda Vize ve Tekirdağ Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarında meşcere tiplerine göre belirlenen 24 örnek alanda, hat boyu sayım tekniğiyle gözlemler yapılarak, tanımlanan kuş türleri kayıt altına alınmıştır. Gözlemler her örnek alan için ayda bir kez olmak üzere 15'er aylık çalışma periyodundan oluşmaktadır. Çalışmada kuş türleri, bolluk verileri, üreme kayıtları, habitatların yapısal, çevresel ve ekolojik değişkenlerine ait bilgiler kayıt altına alınmıştır. Elde edilen verilerle alanların çeşitlilik indisleri, yaygın ve gösterge orman kuş türleri analiz edilmiş olup, kuş türleri ile bitki örtüsü, yapısal ve ekolojik değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Yapılan izleme çalışmalarında tüm alanlar birlikte değerlendirildiğinde 13 takım, 35 familyadan 87 kuş türü tespit edilmiştir. Çalışma bölgesinde yer alan Vize ormanlarında alanlarla doğrudan ilişkili 7 takım, 21 familyaya ait 44 türden 2130 kuş tespit edilirken, Tekirdağ ormanlarında 7 takım, 22 familyaya ait 49 türden 1920 kuş tespit edilmiştir. Çalışma bölgesinin tamamında tespit edilen üreyen tür sayısı 45 olup, 25 türün olası, 14 türün kuvvetle olası ve 6 türün kesin üreme kategorilerine sahip olduğu ortaya konmuştur. Gösterge kuş türlerinin düzenli olarak uzun dönemli izlenmesiyle popülasyon eğilimleri çok daha net bir şekilde ortaya konabilecektir. Mevcut durumda elde edilen sonuçlarla da bölgesel anlamda gösterge kuş türleri üzerinden orman yönetiminde bir etki değerlendirmesi yapmak mümkün olacaktır. Çalışmanın, sürdürülebilir orman yönetimi kapsamında orman kuşları ve ekolojik ilişkileri konusunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışma, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) 100/2000 Doktora Bursu Programı tarafından desteklenmiştir.