Sürdürülebilirlik kapsamında denizyolu taşımacılığında karbon muhasebesi işlemleri ve bir model önerisi

Gemi yaşam evrelerinde ortaya çıkan çevresel zararları imha etmek için yıllar itibariyle çeşitli kural ve regülasyonlar oluşturulmuştur. 2016 yılında yürürlüğe giren Paris İklim Anlaşması'nın ardından, gemi kaynaklı sera gazı emisyonlarının azaltılmasıyla ilgili çalışmalara ayrıca önem verilmektedir. BM uzman kuruluşu ve denizcilik otoritesi olan IMO, gemilerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını azaltmak ve ekolojik bir denizyolu taşımacılığı inşa etmek için çalışmalarına hız kazandırmıştır. IMO, 2018 yılında gemi kaynaklı sera gazı emisyonlarını azaltmak için başlangıç stratejisini yayımlamış ve yüzyılın sonuna dek denizcilikte dekarbonizasyon sürecini tamamlamayı hedeflemiştir. Bu kapsamda IMO; 2020 Sülfür Regülasyonu'nu yayımlayıp ayrıca gemi kaynaklı emisyonların fiyatlandırılmasıyla ilgili alternatif yaklaşımların çevresel ve finansal etkilerini değerlendirmektedir. AB Komisyonu ise, 2019 yılında açıkladığı AB Yeşil Mutabakatı'nda 2050 yılına dek iklim nötr ilk kıta olmayı hedeflediğini belirtmiş ayrıca mutabakatın bir parçası olarak 2021 yılında sundukları FIT 55 Paketi kapsamındaki direktifte, AB kıtasıyla ilişkili gemi kaynaklı emisyonları, 2023 yılından itibaren AB ETS'ye dahil etmeyi planladıklarını bildirmiştir. İlgili otoriteler tarfından, gemi kaynaklı emisyonları azaltma ve bu emisyonların fiyatlandırılmasına yönelik model önerileriyle ilgili müzakere süreci devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı, gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliğinin güncel çalışma alanları arasında yer alan gemi kaynaklı sera gazı emisyonları sorununu ve ekolojik gemi inşa faaliyetlerini, muhasebe ve finans bilimleri çerçevesinde incelemektir. Bu amaca yönelik Dünya Denizciliği'nde, gemi inşa bakım ve onarımda en önemli tersanelerden biri olarak kabul edilen bir Türk denizcilik şirketiyle yapılan mülakat sonucunda bilgi setine erişilmiştir. Şirketten edinilen bilgiler doğrultusunda, gemi kaynaklı karbon emisyonlarının muhasebeleştirilmesi, IMO 2020 Sülfür Regülasyonuyla uyumlu olan yatırım alternatiflerinin finansal açıdan incelenmesi ve ekolojik gemi inşa yaklaşımında maliyetlerin IAS/IFRS ile uyumlu olarak muhasebeleştirilmesi üzerine çalışmalar yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Denizcilik, Ekolojik Gemi, Emisyon, Karbon Muhasebesi