Influences of regulatory focus, core self evaluations and age on biases in perception and choice

SÜREĞEN YÖNET M ODAĞI, ÖZ BENL K DEĞERLEND RMES VE YAŞIN ALGIVE SEÇ MLERDEKI YANILGILAR UZER NDEK ETK LERYASEMIN KISBUÖZETBu çalışma kişisel farklılıkların yazında bütün insanlarda yaygın olduğu varsayılan bilişselyanılgıları nasıl ve ne ölçüde etkilediklerini araştırmayı amaçlamıştır. Algıdaki yanılgılar(gerçekçi olmayan iyimserlik, kontrol yanılsaması) ve seçimlerdeki yanılgılar (çerçeve etkisi)davranışları ve dolayısıyla riske maruz kalmayı etkilemektedir. Bu çalışmada, kişilerin özbenlik değerlendirmelerine (e.g. kendine güven, kontrol odağı) ve süreğen yönetim odaklarına(i.e. kaçınmacı odak ve yaklaşımcı odak) göre bilişsel yanılgıda bulunmaya daha eğilimliolacağı öngörülmüştür. Örneğin, kaçınmacı odaklı sürücülerin (i.e. olumsuz sonuçlardankaçınmaya çalışan, istikrar ve güvenliğini korumaya odaklanmış) çerçeve etkisigösterecekleri, yani değişik trafik durumları kazanç çerçevesinde sunulduğunda kesin kazançgetiren seçeneği seçecekleri, kayıp çerçevede sunulduğunda ise riskli seçeneği seçecekleriöngörülmüştür. Diğer yandan, yaklaşım odaklı sürücülerin (i.e olumlu sonuçlara ulaşmayaçalışan, kendini geliştirmeye yönelik fırsatlara odaklı) ters çerçeve etkisinde bulunacakları,yani durumlar kazanç çerçevesinde sunulduğunda risk alacakları ama kayıp çerçevesindesunulduğunda kesin seçeneği seçecekleri öngörülmüştür. Ayrıca, yaşlandıkça bilişsel olarakdaha ekononomik davranma eğiliminden ötürü, yaklaşımcı odaklı kişiler arasında daha yaşlıolan yetişkinlerin genç yetişkinlere kıyasla ters çerçeve etkisinde bulunmaya daha eğilimliolacakları; ve kaçınmacı odaklı kişiler arasında daha yaşlı olan yetişkinlerin genç yetişkinlerekıyasla çerçeve etkisinde bulunmaya daha eğilimli olacakları öngörülmüştür.Veriler stanbul'un Avrupa yakasında farklı bölgelerde çalışan 150 taksi sürücüsündentoplanmıştır. Sonuçlar, olumsuz öz benlik değerlendirmesine sahip kişilerin olumlu öz benlikdeğerlendirmesine sahip kişilere oranla daha az kontrol yanılsaması gösterdiklerini vekaçınmacı odaklı kişilerin daha fazla riskli seçim çerçeve etkisinde bulunduğunugöstermektedir. Sonuçlar bilişsel yanılgı yazını ve trafikte risk alma davranışı açısındantartışılmıştır.