Sürûrî-i Müverrih'in manzum tarihleri (inceleme-transkripsiyonlu metin s.1-50)

Türk kültür ve medeniyeti içinde önemli bir yer tutan tarih düşürme ve ebcedle ilgili daha önce çeşitli çalışmalar yapılmıştı. Tarihi çok eskilere dayanmasına rağmen Osmanlı Devleti'nde çokça kullanılan tarih düşürme sanatında, başta Hızır Bey olmak üzere Bursalı Haşimi, Dürrî, Seyyit Vehbî, Kamî, Kırımlı Rahmî, Nedim, Şakir, Raşid ve Enderunlu Fazıl gibi şairler usta kabul edilmektedir. Ancak tarih düşürme sanatı, Adanalı şair Sürûrî'nin adının geçmediği yerde hep eksik kalacaktır. Çünkü Sürûrî, tarih düşürme sahasında çok sayıda ve çok konuda tarih düşürmesiyle diğer şairlerden ayrılmaktadır.Adanalı Şair Sürûrî'nin hayatı, sanatı ve eserleri daha önce çeşitli araştırmaların konusu olmuştu. Tarih düşürülen 322 sayfalık Divan'ın bölümün ilk 50 sayfası incelenmeye muhtaçtı.Türk-İslam kültür ve uygarlığının bir parçası tarih düşürme ve ebcedle ilgili kesin yargılara ulaşmak için, şairlik ve müverrihliğiyle bilinen Sürûrî'nin, Kütahya Belediyesi Mustafa Yeşil Kütüphanesi'nde, 12036 demirbaş numaralı Divân-ı Sürûrî'de geçen tarihlerin bir kısmı (1-50) tarihlerin düşürülüş biçimi ve sebebi açısından incelendi.Edebi metin, insanların hislerine hitap eden, hayranlık uyandıran yönleri itibariyle öğretici metinler farklıdır. Ama bu edebi metinlerin öğreticilik ve hayattan ipuçları sunma yönüne engel değildir. Edebiyatın içinde çok küçük bir yer teşkil etmesine rağmen, tarih düşürmenin de hayata dair çok sayıda ipucunu içinde barındırdığı bir gerçektir. İnsanları ele veren kelimelerse, milletleri de sanat eserleri ele verir. Bu anlayışla incelenen tarih düşürme kıtalarının, sosyal ve siyasal yönlerine de temas edilmeye çalışıldı.İlk 50 sayfası incelenen Divân-ı Sürûrî içindeki tarih beyitlerinin, tarihi açıdan öneminin yanında edebiyat tarihi açısından da kıymetli bir eser olduğu görülmektedir. Sürûrî'nin bu tarihleri düşürürken, onu meşhur edenin sadece ebcedle başarılı tarihler düşürmesi olmadığı, onun aynı zamanda gayet sağlam bir şiir altyapısına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Hatta diğer birçok tarih düşürücünün yanında, farklı tarih düşürme biçimlerini de denediği, bir konuya onlarca tarih düşürebildiği görülmektedir.Çalışmanın, Birinci Bölüm'ünde, Sürûrî'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği, İkinci Bölüm'ünde tarihlerin konu ve çeşitleri, Üçüncü Bölüm'ünde incelenen metinlerin transkripsiyonlu hali verilmiştir. Dipnotlarda da, adı geçen şahsiyetle ilgili bilgiler verilmiştir.