Süt ürünleri üreten bir işletmede faaliyet tabanlı maliyetleme ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme uygulamalarının karşılaştırılması

Maliyet sistemleri işletme yöneticilerinin, işletme hakkında detaylı bilgi elde ederek işletmenin mevcut durumunu anlamasına ve doğru stratejiler belirlemesine yardımcı olmaktadır. Teknolojinin, ekonominin ve sosyal çevrenin gelişmesi ve değişmesiyle birlikte işletmelerin maliyet yapıları değişmiş böylelikle maliyet sistemlerinde de güncel yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Güncel yaklaşımlar arasında yer alan faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi bu doğrultuda geliştirilen iki yöntemdir. Faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi geleneksel maliyetleme yöntemlerinin eksikliklerinden ve yetersizliklerinden dolayı mamul maliyetinin hesaplanması için tanıtılmış ve geliştirilmiştir. Faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi bir işletmenin faaliyetleri, kaynakları, maliyet nesneleri, maliyet etkenleri ve faaliyetlerin başarı ölçüleri hakkında finansal olan ve finansal olmayan verileri elde eden bu verileri işleyip bilgi haline dönüştüren bir bilgi sistemidir. Faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminde teorik kapasite kullanılmaktadır bu nedenle işletme yöneticileri kullanılmayan kapasite miktarını belirleyemediklerinden dolayı bu yöntemin verimli, çağdaş ve güncel bir yönetim aracı olmasını engellemiştir. Sonuç olarak faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminde ortaya çıkan problemlere çözüm getirmek için zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ortaya çıkmıştır. Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin geliştirilmiş, güncellenmiş, eksikliklerinin giderilmiş ve basitleştirilmiş halidir. Zamana dayalı faaliyet tabanı maliyetleme sistemi hem faaliyetlere odaklanmakta hem de zaman faktörünü dikkate almaktadır. Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetlendirme sisteminde pratik kapasite kullanıldığından dolayı atıl kapasitenin hesaplanmasına olanak sağlamakta ve atıl kapasite maliyetlerini ürün ve hizmetlere dağıtmayıp daha doğru maliyet bilgisi sağlamaktadır. Bu çalışma Türkiye'deki üretim işletmelerinde faaliyet tabanlı maliyetleme ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin uygulanabilirliğini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ile zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme siteminin süt ürünleri üreten bir üretim işletmesinde uygulanabilirliği ortaya konmuştur.