Talyum toksisitesinin Gammarus pulex'de meydana getirdiği ince yapı değişikliği

ÖZETYÜKSEK LİSANS TEZİTALYUM TOKSİSİTESİNİN Gammarus pulex de MEYDANA GETİRDİĞİİNCE YAPI DEĞİŞİKLİĞİF. Özgül ÖZALPAnadolu ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBiyoloji Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. H. Mehtap KUTLU2007, 39 sayfaTalyum elementi, yerkabuğunda maden damarlarında bulunan, yumuşak, dövülebilir,mavimsi beyazlıkta bir metaldir. Talyum sulu çözeltilerinde çok tehlikeli toksik bir elementtir.Aquatik toksikoloji için yıllar boyunca tatlı su omurgasızları kullanılmıştır. Gammarus dabunlardan birisidir. Bu çalışmada, histolojik değişimler ve E vitamininin etkileri bir tatlı suamphipodu olan Gammarus pulex de çalışılmıştır.Gammarus pulex'de talyum asetat için EC50değeri 0,240 µl olarak bulunmuştur. Bu değer Gammarus pulexlere uygulanarak talyumasetatın hepatopankreatik sekasında toksik etkisi ışık ve elektron mikroskobundaki histolojikdeğişikler gözlenmiştir. Yapılan histolojik çalışmalar sonucunda hücre zarında zarbütünlüğünü bozucu değişimler, mitokondrilerde krista kayıpları gibi değişimler gözlenmiştir.Çekirdekde de belirgin büzülme ve bozulma gözlenmiştir. Hayvanlara verdiğimiz ilk Evitamini dozlarında (2ml, 0,5ml ve 0,25ml) iyileştirmekten çok talyumun zararlı etkisiniarttırdığı görülmüştür. Dozları azaltılarak verdiğimiz E vitamini (0,25 ml, 0,125 ml, 0,0625mlve 0,03125 ml) kontrol grubuyla karşılaştırdığımızda etkili olmuş hücre zarında kısmeniyileşme gözlenmiştir. Ayrıca mitokondri iç ve dış zarları ile granüllü endoplazmikretikulumda doku bozukluklarında da azalma belirlenmiştir. Hepotositteki lipiddamlacıklarında da azalış gözlenmiştir. Yapılan çalışmada talyumun Gammarus pulex'inhepatopankreatik sekasında yarattığı bozuklukları E vitaminin iyileştirici etkisigözlemlenmiştir.Anahtar Kelimeler:Talyum asetat, E vitamini, Elektron mikroskop, Hepatopankretikseka,Gammarus pulexi