Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Osmanlı İstanbul'unda değişen eğlence hayatı

Kendisinden önceki Türk-İslam devletlerinin mirasçısı ve devamı olarak XIV. yüzyılda, Anadolu'nun batısında, kurulan Osmanlı Devleti'nde sosyal hayat İslam dinine, Türk örf ve adetlerine bağlı olarak şekillenmiştir. Aynı şekilde sosyal hayatın önemli bir parçası olan eğlence yaşamı da Türk-İslam kültürüne göre biçim ve içerik kazanmıştır. Osmanlı Devleti güçlü devlet ve teşkilat yapısı ile özellikle Batı karşısında askeri ve siyasi üstünlüğünü asırlar boyu devam ettirmiş ve doğal olarak değişim ihtiyacı hissetmemiştir. Avrupalı devletlere karşı askeri ve siyasi üstünlüğünü kaybetmeye başlayan Osmanlı Devleti, Batı'yı daha yakından tanıma gereği hissetmiştir. Eski gücüne kavuşmak amacıyla XIX. yüzyıldan itibaren askeri ve idari kurumlardan başlamak üzere Avrupalı devletleri örnek alarak modernleşme ve yenileşme yoluna gitmiş, Tanzimat Fermanı ile Batılılaşma devlet politikası haline getirilmiştir. Tanzimat Döneminde Batılılaşma olarak da adlandırılan bu modernleşme faaliyetleri, devlet kurumları ile sınırlı kalmayıp sosyal hayatı ve sosyal hayatın önemli bir unsuru olan eğlence hayatını da etkilemiştir. Bu çalışmada Osmanlı toplumunun geleneksel eğlence biçimleri ve mekanlarının Batılılaşma yöneliminden ne şekilde ve hangi ölçüde etkilendiğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede "Osmanlı toplumunda modernleşme dönemi öncesinde nasıl bir eğlence hayatı vardı?", "Osmanlı eğlence hayatında modernleşme yönelimine paralel biçimde nasıl bir değişim vuku bulmuştur?" şeklindeki sorulara cevap aranmıştır. Çalışmamız modernleşme girişimlerinin yoğun olarak yaşandığı bir zaman dilimine (Tanzimat'tan Cumhuriyet'e kadar) ve bir coğrafyaya (İstanbul) odaklanmıştır. Böylece Tanzimat'tan Cumhuriyet'e kadar Osmanlı eğlence hayatındaki değişim İstanbul örneği üzerinde tespit edilmeye çalışılmıştır.