Tarihi kent merkezlerinde mekansal dönüşüm ile yeniden canlandırma: Malatya Battalgazi Sur İçi örneği

Dünya genelinde yapılan değerlendirmelerde tarihi kent merkezleri sosyal, kültürel ve tarihsel değerlerin korunması ve geleceğe taşınması yönüyle geçmişle gelecek arasında köprü olarak yaşamını sürdürmeye çalışmaktadır. Geçmişten günümüze bakıldığında sanayileşmenin gelişmesi, teknolojinin gelişmesinde ve ekonomik faaliyetlerin artmasında etkili olmuştur. Bu değişimin yaşanması tüm dünyada kırsal alan bireylerinin kent merkezlerine sürüklemeye başlamış, kentler bu şiddetli göç karşısında kent merkezleri yetersiz kalmış ve yeni yerleşim alanlarına kaymaya başlamıştır. Dünya kentleri yaşanan değişim sonrasında ekonomik, politik ve fiziksel olarak dönüşümler yaşamaya başlamış bu durum kent merkezlerinde bozulmalara neden olmuştur . Dünya genelini kapsayan birinci ve ikinci dünya savaşı sonrasında ise savaşın da etkisiyle kentlerin fiziksel deformasyonu gün yüzüne çıkmış, bu duruma çözüm olarak kentsel dönüşüm projeleri gündeme gelmiştir. (Kentsel dönüşüm projeleri yapıların tümünün yıkılarak yeniden kentleşmeyi ön görmekte bu nedenle Avrupa da yer alan birçok tarihi kent merkezleri bu yenileşmeden etkilenmiştir.) Bu olay karşısında kentsel dönüşüm düşüncesine alternatif olarak görünen, kentsel yenileme kavramı özellikle tarihi kent merkezlerinde önem kazanmaya başlamıştır. Son yüzyıl içinde tarihi kent merkezlerinde net olarak anlaşılmış olan kentsel yenileme projeleri tarihi önem arz eden alanlar için vazgeçilmez olarak gündemde yerini korumuştur. Bu araştırmanın konusu 1900 yıldan daha fazla bir süre kent merkezi olma özelliğine korumuş olan Malatya Battalgazi Sur İçi' nin Mekansal Dönüşüm İle Yeniden Canlandırılması konusunda değerlendirmesi olmuştur. Battalgazi sur içi yenileme çalışması dair araştırma, sosyo-kültürel değerlerin korunması, fiziki, ekonomik, sosyal, tarihsel yapının iyileştirilmesi, yeniden canlandırma çerçevesi altında yapılacak uygulamalara ışık tutma amacına yöneliktir. Yapılan çalışmada tarihi kent merkezlerinde bozulmalara neden olan faktörler doğru şekilde saptanması ve bu faktörlere yönelik stratejilerin ve müdahalelerin en doğru şekilde belirlenmesine katkı sağlanması planlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak öncelikle konu hakkında akademik veriler toplanmış daha sonra konu ile alakalı yurt içi ve yurt dışı örnekler incelenmiştir. Konu ile alakalı sur içine yönelik, mekansal değerlendirmeler, tarihsel veriler, sosyo-kültürel yapı, demografik özellikleri, fiziki yapı, ekonomi, eğitim, sağlık gibi faaliyetlerin irdelenerek sorun tespitleri yapılmıştır. Yapılacak olan sorun tespit yöntemleri olarak, önce akademik araştırmalar gerçekleştirilmiş daha sonra fiziksel analizler yapılmıştır, fiziksel araştırmaların ardından kullanıcı verileri, alana yönelik düşünceleri ve yapısal durumun tespitine yönelik anket çalışması düzenlenmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda alana ait problemler tespit edilmiş tarihi kent merkezlerinde uygulanan yeniden canlandırma stratejiler belirlenmiştir. Alanın yeniden canlandırılmasına yönelik değerlendirmeler ve öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kentsel Canlandırma, Kentsel Dönüşüm, Kentsel Yenileme, Malatya-Battalgazi, Tarihi Kent Merkezleri.