Tarihi yapı bilgi modellemesi (TYBM/HBIM) obje kütüphanesi oluşturma araçları ve yöntem değerlendirmesi

Kültürel miras, insanların geçmişlerini, kimliklerini ve değerlerini yansıtan ve korunması önemli olan kolektif bir bellektir. Kültürel miras içerisinde çok önemli bir yere sahip olan tarihi yapıların akıllı nesneler şeklinde modellenmesi, koruma ve restorasyon süreçlerinde önemli bir ilerleme olarak kabul edilmektedir. Gelişen teknolojiyle birlikte BIM (Yapı Bilgi Modellemesi), öncelikle mimari yapılar için kullanılmış ve daha sonra mevcut yapılar ve miras yapıları dahil olmak üzere geniş bir kullanım alanı bulmuştur. HBIM (Historic Building Information Modeling, Tarihi Yapı Bilgi Modellemesi) ise miras yapılarında koruma, rölöve restorasyonu, yönetim ve işlev değişikliği gibi konularda sanal akıllı modellerden yararlanan bir yaklaşımdır. Bu gelişmeler ile birlikte tarihi yapıların akıllı nesneler şeklinde modellenmesi, koruma ve restorasyon süreçlerinde önemli bir adım haline gelmiştir. Literatürde HBIM model oluşturulması aşamasında çeşitli denemeler ve araştırmalar yapılmış, çok sayıda farklı yazılım ve programlar kullanılmıştır ancak şimdiye kadar tek bir standart yöntem belirlenmemiştir. BIM model üretimi aşamasında kütüphanelerde yer alan parametrik objelerden sıklıkla yararlanılmaktadır. Çoğu BIM yazılımlarında yalnızca yeni tasarlanan yapılar için kütüphaneler bulunmakta, miras binaları için önceden tanımlanan parametrik kütüphaneler ise yer almamaktadır. Nokta bulutundan HBIM' e varan bu dönüşüm otomatik olarak şu an gerçekleşmediği için mimari ögeleri temsil eden parametrik bir nesne kütüphanesinin kullanılması HBIM modeli elde etme sürecini kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda tez kapsamında literatürdeki parametrik obje kütüphanesi oluşturarak HBIM uygulaması yapan makaleler incelenmiş ve HBIM uygulama yazılım ve yöntemleri anlatılmıştır. HBIM model üretimi yapan 50 adet makale analiz edilmiştir. Yapılan incelemelerde obje kütüphanesi uygulanma oranının düşük olduğu görülmüştür. HBIM obje kütüphanesinin kullanımının avantajlarına değinilerek bu yöndeki uygulamaların artırılması gerektiğine vurgu yapılmıştır. Ayrıca HBIM uygulamalarında sıklıkla kullanılan yazılımlar maliyet, donanım gereksinimleri, arayüz dilleri, nokta bulutu ile birlikte çalışabilirliği bakımlarından elde edilen bilgiler ışığında karşılaştırılmış ve ilk kez HBIM alanında uygulama yapacak bir firma veya uzmana yol göstereceği ümit edilen bir tablo oluşturulmuştur. Tablo sonucunda yazılımların birbirlerine göre farklı avantajlara sahip olduğu, eldeki imkân ve yazılım bilgisine göre tercih yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Literatürde yer alan HBIM modeli üretme yöntemleri dışında yapılan 2 adet yöntem denemesi anlatılmış ve 1 adet yöntem önerisinde bulunulmuştur.