Tarihsel süreç içerisinde Türk halk müziğinde farklılaşma olgusunu müzik endüstrisi üzerinden okumak (1927-2000 arası)

Bu çalışma, Türkiye'de halk müziğinin tarihsel süreç içerisinde müzik endüstrisindeki üretim çeşitliliğini ve bu endüstrinin halk müziğine olan etkilerini kronolojik olarak ele almaktadır. Kökleri kırsal yaşama dayalı, halkın kadim sözlü kültür geleneklerinden biri olan, zaman içerisinde kentli yaşamın üretimlerini de içine dahil eden Türk halk müziği, yaşanılan coğrafyanın müzik endüstrisi ile birlikte geçirdiği dönüşümün nasıl olduğu ile ilgili oluşturulan problematik doğrultusunda bu araştırmada; ilk olarak halk müziğinin tarihsel çerçevesi ele alınmış ve bu kapsamda erken Cumhuriyet döneminde başlayan kurumsal ve kuramsal çalışmalar incelenmiştir. Bu çalışmalarla birlikte halk müziğinin "milli müzik" haline getirilmesi süreci daha çok dönemin yazıları üzerinden irdelenmiştir. Sonraki bölümde kavramsal çerçeve kısmında geniş bir literatür taraması yapılmış, yapılan araştırmalar ve elde edilen bilgiler doğrultusunda ulusal ve uluslararası bağlamda kültür endüstrisi içerisinde müzik endüstrisinin iletişim araçlarının (radyo, plak, kaset, CD ve TV) tarihsel gelişimi incelenmiş, problematik eleştirel düzlemde yorumlanmıştır. Özellikle Türkiye'deki müzik endüstrisinin geçirdiği evreler ve dönüşümler üzerinden oluşan yeni türlere yer verilmiştir. Çalışmanın aynı zamanda bulgularını oluşturan bölümde ise önemli kitle iletişim araçlarından olan radyonun erken Cumhuriyet döneminden itibaren kurumsal bir hale gelmesiyle birlikte, bu kurumsal yapının halk müziğine olan etkileri incelenmiş ve bu süreçteki halk müziğindeki değişim ve dönüşümler irdelenmiştir. Ardından ise Türkiye'de 1950'li yıllarda müzik endüstrisindeki hareketlenmeyle birlikte halk müziğinin bu endüstride ne derecede yer edindiği ve plak endüstrisindeki halk müziği üretimleri ele alınmıştır. Bu doğrultuda 1960'ların sonu ile yaygınlığı artmaya başlayan popüler müzik ile halk müziği ilişkisi incelenmiştir. Bu dönemdeki popüler müzik türlerinden olan "Anadolu Pop" türündeki üretimler ve dönemin politik ortamı doğrultusunda üretilmiş eserler hem müzikal (yapısal, melodik) hem de sözel (anlatımsal ve anlamsal) bağlamda analiz edilmiştir. Yine aynı bölümde kaset teknolojisi ile gelişen müzik endüstrisindeki üretimler ele alınmış, buradaki üretim çeşitliliği araştırılmıştır. Müzik endüstrisinin plak ve kasetten sonra video müzikler aracılığıyla televizyona taşınmasıyla birlikte, 90'lı yıllarda açılan özel TV kanallarının halk müziğine etkileri, 1994-2000 yılları arasındaki Kral TV müzik ödülleri üzerinden de okunmaya çalışılmıştır. 1927 ile 2000 yılları arasında kronolojik olarak ele alınan ve elde edilen veriler doğrultusunda; müzik endüstrisindeki tüm bu çıktılar ile gelenek şemsiyesi altındaki üretimler arasında karşılaştırma yapılmış ve ortaya çıkan farklılıklar sunulmuştur. Çalışmada elde edilen sonucu ise her ne kadar teknolojinin ve modernleşmenin hem toplum hem de gelenek üzerinde değişime sebep olsa da müzik endüstrisinin, Türk halk müziğinin üretimi anlamında çok yönlü çeşitlilik sağlamıştır şeklinde belirtmek mümkündür. Anahtar Kelimeler: Halk Müziği, Kültür Endüstrisi, Müzik Endüstrisi, Anadolu Pop, Kitle İletişim Araçları