Tarım kooperatiflerinin pazarlama sorunları: Burdur ilinde bir uygulama

İnsanlık tarihinde beslenme ve beslenmeye bağlı olarak tarım ve tarım işletmeciliği her zaman önemini koruyan bir alan olmuştur. Toplumun refahı açısından önemli bir yere sahip olan tarım sektörü ele alındığında gelişimini tamamlamış veya müreffeh seviyeye ulaşmış denilebilecek ülkelerin gıda arzında iyi durumda oldukları söylenebilir. Günümüzde yaşanan gelişmeler tarım işletmeciliğini daha da önemli hale getirmektedir. Artan köyden kente göç, nüfusun belirli noktalarda toplanması, düzensiz şehirleşme ve iklim değişikliğinin ortaya çıkardığı olumsuz sonuçlar toplumların gıdaya ulaşmasında çeşitli zorluklar çıkarmaktadır. Dünya üzerinde, 800 milyondan fazla insanın açlık sorunuyla karşı karşıya olduğu ve 2 milyarı aşkın insanınsa güvenilir, besleyici ve yeterli gıdaya ulaşamadığı tahmin edilmektedir. Yaşanan küresel COVID-19 pandemisi sonrası gıda arzına yönelik sorunların devam edeceği de söylenebilir. Türkiye'de tarım sektörü ele alındığında kamu, özel sektör ve kooperatiflerin olduğu bir yapı söz konusudur ancak gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında kooperatifçiliğin sektör içerisindeki oranı ve etkisi tartışmaya açıktır. Kuruluş felsefesi olarak kâr elde etmek yerine ortaklarının ekonomik çıkarlarını ön plana koyan ve sosyal faydaya önem veren kooperatifler tarım sektöründe etkin, verimli ve sürdürülebilir bir alternatif olarak değerlendirilebilir. Başarılı tarım kooperatiflerine bakıldığında üründe asıl emek sahibi olan üreticinin avantajlı duruma geldiği ve kooperatifin kurulduğu bölgeye sosyal anlamda olumlu etkileri olduğu söylenebilir. Tarım kooperatifleri ekonomik faydayı ürünlerin adil bir fiyata satılması yoluyla sağlarlar. Bu anlamda, üretimden satışa kadar bütün süreçlerde gerek üreticiye uygun maliyetli girdi sağlama, gerekse ürünlerin lojistiği ve satışı konusunda pazarlama faaliyetleri anlamında kooperatiflere önemli görevler düşmektedir. Bu açıdan bakıldığında, tarım kooperatiflerinin etkili pazarlama çalışmaları ortaya çıkarabilmeleri adına yaşadıkları sorunları belirleyebilmek önem arz etmektedir. Bu çalışmanın ilk bölümünde tarım kooperatifçiliği kavramı detaylarıyla ele alınmıştır. İkinci bölümdeyse tarım kooperatiflerinde pazarlama konusu ve pazarlama sorunları değerlendirilmiştir. Son bölümdeyse Burdur ilinde süt kooperatifi olarak faaliyet gösteren organizasyonların yöneticilerine pazarlama sorunları anlamında uygulanan anket çalışmasının sonuçları değerlendirilmiştir. Uygulamada, kooperatiflerin pazarlama çevresi, ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurmayla ilgili sorunları ve bu sorunlarla pazarlama performansı arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Kooperatif yöneticilerinin pazarlama sorunlarına yönelik görüşleri; yaşlarına, kooperatif yöneticisi oldukları sürelere ve eğitim seviyelerine göre değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tarım İşletmeciliği, Tarım Kooperatifçiliği, Tarım Kooperatiflerinde Pazarlama, Tarım Kooperatiflerinin Pazarlama Sorunları