Tarım sektöründe iş ve işçi bulma aracılığının sosyo-ekonomik yapılanması: Adana ili örneği

Tarım aracıları, tarımsal üretimin sürdürülebilmesi için gerekli olan iş gücünü temininde ve bu iş gücünün organizasyonunda çok önemli bir role sahiptirler. Tarım aracılarının üstlendikleri bu görev sadece istenilen iş gücünün işveren ile buluşturulması ile sınırlı olmayıp, işçilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesinde, işçi ücretlerinin belirlenmesinde, sağlık, barınma vb. konularda ve tarımsal üretimdeki çocuk işçiliği gibi önemli olan birçok konuda çok etkilidirler. Tarımsal üretimde ve tarımsal işgücü piyasasının organizasyonunda bu kadar önemli bir yere sahip olan tarım aracıları genel olarak kayıt dışı çalışmanın yüksek olduğu bir çalışma alanıdır. Tarım aracıları, tarım sektöründe işçiler ve işverenler arasında en önemli aktörlerden biri olması nedeniyle bu çalışmanın amacı, Adana'da iş ve işçi bulma aracılığının sosyo-ekonomik yapılanmasını, tarım aracıları, üreticiler (işverenler) ve tarım işçileri üzerinden ortaya koymak ve bölge tarımı üzerindeki etkilerini saptamaktır. Bu çalışma tarım aracıları ile Adana'da yüz yüze gerçekleştirilen 50 bireysel görüşme ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca araştırmada, tarım aracıları ile işveren ve tarım işçileri arasındaki ilişkinin ortaya konulabilmesi adına 10 işveren ve 25 mevsimlik tarım işçisi ile de görüşmeler sağlanmıştır. Araştırma bulgularına göre; tarım aracılarının kayıtlılık durumları çok düşüktür. Aracıların sadece %10'unun belgesi bulunmaktadır. Aracılık belgesi olanların ise sadece 3'ünün belgelerini yenilettiği görülmektedir. Bu da aslında 47 aracının aracılık belgesinin bulunmadığı anlamına gelmektedir. Ayrıca araştırmanın bir diğer önemli bulgusu; tarım aracılarının işçilerin ücretlerinden komisyon almalarının yasak olmasına rağmen aracıların %92'si işçilerin ücretlerinden komisyon almaktadırlar. Görüşülen tarım aracılarından Tufanbeyli ilçesinde bulunan 4 aracı ise işçilerden ücret almayıp hizmetleri karşılığında işverenden ücret almaktadırlar. Bu konuda yapılacak en temel öneri ise aracıların kayıtlılık durumlarının kontrol altına alınması, gerekli tüm denetimlerin hassasiyetle ve düzenli periyotlarda yapılması gerektiği şeklinde özetlenebilir.