Tarsus-Adana-Gaziantep otoyolu (TAG) tünel 2-tünel 4 arasının mühendislik jeolojisi

99 ÖZET Bu çalışmada, Tarsus-Adana-Gazlantep (TAG) otoyolunun en tartışmalı bölümü olan Nur Dağı geçişindeki 4 km'lik kesimi de içine alan Kızlaç bölgesinin mühendislik jeolojisi ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Yaklaşık l ve 1.5 km uzunluğunda iki tünelin yer aldığı bu bölgenin genel jeolojisi, yapısal jeolojisi, litolojik birimlerin mühendislik özellikleri ve üç boyutlu dağılımları, hidrojeolojik özellikleri ve ana duraysızlık sorunları araştırılmıştır. Çalışma bölgesinin stratigrafisi sunulmuş ve birimler anlatılmıştır. Çalışma alanında bölgesel metamorfizma geçirmiş Devoniyen (?) yaşlı Kaman metakırıntılı üyesi bulunur. Bu birimler detay olarak çalışılmış ve alt üyelere ayrılarak incelenmiştir. Birimlerin tanımlamaları yapılırken mühendislik özellikleri sürekli göz önünde tutulmuştur. Mühendislik jeolojisinde yüzey yapıları (dolgu, yarma, köprü vb.) için oldukça önemi bulunan Kuvaterner yaşlı birimlerin mühendislik özellikleri yüzey ve yeraltı jeolojisi ile belirlenmiştir. Devoniyen yaşlı birimTer sıkıştırma kuvvetlerinin yönünde (üst Kretase -Alt Tersiyer bindirme fazı) genelde KB'ya eğimli tek yönlü yapı kazanmışlardır. Metakırıntilılarda sistozite genellikle etken sıkıştırma kuvvet yönüne dik olarak gelişmiştir. Sistozite tabakalanma ile kesildiği için, ayrıca tabakalanma da metamorfizma ile kaynaştığından bu tür süreksizlikler kaya kalitesi üzerinde pek fazla etkili değildir. Çalışma alanındaki yapısal unsurlar incelenip görsel olarak (harita, kesit, şekil resim) verilmeye çalışılmıştır. ı Mühendislik jeolojisi ve hidrojeolojik yönden bu yapısal unsurların bölgedeki etkileri araştırılmıştır. Eklem takımları, sistozite ve tabakalanma sistemleri mühendislik veri tutanaklarına işlenmiştir.100 Yerinde ve laboratuarda elde edilen veriler denettirilerek en yaygın değ-iştirgelerin (parametrelerin) bulunması sağlanmıştır. özellikle yarma ve tünel kazılarında karşılaşılabilecek sorunlar ve çözümleri belirlenmeye çalışılmıştır. Farklı iki seçenekten, kuzey yamaçta (Kızlaç) heyelan sorunları olan bir alandan geçmenin çok büyük maddi sorunlar yaratacağı, 3 yıl gibi uzun ve yoğun bir zemin araştırmasından sonra anlaşılmıştır. Böylece, sadece yüzey jeolojisi çalışmalarına göre hazırlanmış olan blok gösterimler ve enkesitler, daha sonra yapılan bu araştırmalarla doğrulanmıştır. Güney yamaçta ise (Çürçek) büyük bir heyelan gibi görünen, gerçekte kalınlığı 15 metreyi geçmeyen duraysız bir kütle ve yüaen blok diye yorumlanan birbirinden bağımsız ana kaya yüzleklerinin gerçek durumu süreksizlik araştırmalarıyla ortaya konmuştur. Daha sonra yapılan sondaj çalışmalarıyla da bu sonuç doğrulanmıştır. Güney seçenek bütün bu çalışmalar sonunda otoyol inşaatı için yetkililerce uygun bulunmuştur. Tünel 3b'nin doğu ve batı giriş-çıkış ağızlarındaki yarmalarda ve tünel tavan ve yan yüzeylerinde kinematik incelemeler yapılarak düzlemsel kayma, kama tipi kayma, devrilme ve kopma durumları incelenmiştir. Tortul birimlerin metamorflamasının mühendislik jeolojisi üzerindeki olumlu etkileri ayrıca verilmeye çalışılmıştır. Yapısal jeolojinin, bölgenin hidrojeolojisini nasıl etkilediği ayrıntılı gözlemlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Yaklaşık olarak bölgenin KB'ya eğimli tek yönlü yapı sunmasının YAS'nün beslenme alanın (batı yamaçlar için) yağış alanından daha büyük olmasına neden olduğu ortaya Çıkarılmıştır. Etken kayma alanlarında yeraltı suyunun Önemi incelenirken menfez, köprü vb. mühendislik yapılarının olduğu derelerde taşkın hesaplamaları yapılarak bu yapıların boyutlandırılmasında nasıl kullanıldığı irdelenmiştir.