Taşköprîzâde Ahmet Efendi'nin ahlak düşüncesindeki erdem ve karakter güçleri

Bu çalışmanın amacı çağdaş felsefe ve psikolojide yeniden ilgi odağı olan erdem, karakter ve karakter güçleri konusunu Taşköprîzâde'nin felsefi çalışmaları özelinde incelemektir. Christopher Peterson ve Martin Seligman'ın Character Strengths and Virtues adlı kapsamlı çalışması erdem ve karakter güçleri ilişkisine felsefi-psikolojik çerçevede yeni bir yaklaşım getirmektedir. Bu tezde, İslam ve Osmanlı ahlak çalışmaları genelinde ve Taşköprîzâde Ahmet Efendi özelinde erdem, karakter ve karakter güçlerinin nasıl sınıflandırıldıkları ve ilişkilendirildikleri, bu sınıflandırmanın İslam ve Batı felsefesi geleneği içerisindeki yeri tespit edilmektedir. Taşköprîzâde'nin temel erdemler sınıflandırması, Thomas Aquinas hariç, Antik Çağ ve Orta Çağ İslam ve Batı filozoflarının hemen hemen tümüyle örtüşür. Bu tartışmaların birçoğundan farklı olarak Taşköprîzâde, erdem ve karakter güçlerine benzer bir ayrımla ayrıntılı bir şekilde temel erdemler, alt erdemler sınıflandırması ve onların ifrat ve tefrit ayrımlarını yapar. Erdemler ve alt erdemlerin ruhta yer aldıkları kısımlar itibariyle Antik Çağ, Orta Çağ İslam dünyası, Osmanlı dünyası ve Taşköprîzâde'nin görüşleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar irdelenecektir. Taşköprîzâde'nin erdem sınıflandırması ile çağdaş psikolojideki erdem ve karakter güçleri arasında önemli benzerlikler olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın, Taşköprîzâde'nin erdem tanımlamalarında bazı alt erdemlerin ifrat ve tefrit durumlarını ters yönde göstererek yanlış örneklendirme yaptığını tespit ettik. Tez boyunca yaptığımız tespitler sonuç bölümünde ortaya konmuştur.