Tatvan`ın şehirsel fonksiyonları, etki bölgesi ve şehir içi arazi kullanılışı

m ÖZET DOKTORA TEZİ TATVAN'IN ŞEHİRSEL FONKSİYONLARI, ETKİ BÖLGESİ VE ŞEHİR İÇİ ARAZİ KULLANILIŞI Orhan DENİZ Danışman:Doç. Dr. Hakkı YAZICI 2002 -SAYFA: 240 Jüri: 1. Doç. Dr. Hakkı YAZICI 2. Prof. Dr. Hayati DOĞANAY 3. Doç. Dr. Halil KOCA 4. Doç. Dr. Abdullah KÖSE 5. Doç. Dr. Saliha KOD AY Tatvan kenti, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Van Bölümü'nde ve Van Gölü'nün güneybatı kıyısında yer alır. Şehir, hilâl şeklindeki Tatvan koyunun kenarında, 1650 - 1780 metreler arasındaki hafif eğimli bir kıyı düzlüğü üzerine kurulmuştur. Karasal iklim özelliklerine sahip bir bölge içerisinde yer almasına rağmen, Van Gölü kıyılan, Van Gölü'nün sıcaklıkları üzerindeki tesiri nedeniyle çevresine oranla daha ılıman bir iklime sahiptir. Tatvan şehrinde yıllık sıcaklık ortalaması 8.7 °C, yıllık ortalama yağış miktarı ise 850 mm.dir. Tatvan'ın yerleşme tarihi M.Ö. 900 yıllarına kadar uzanır. Feribot iskelesinin arkasındaki tepede bulunan tarihi belgeler, burasının Urartular zamanından beri kullanıldığını göstermektedir. Ancak günümüzde şehir merkezinde, şehrin tarihine ışık tutabilecek herhangi bir tarihi eser veya sit alam bulunmamaktadır. Bu durumda Tatvan'ın sürekli istilâlara uğramasının etkisi büyüktür. 1930'lara kadar yaklaşık 300 civarında bir nüfus barındıran Tatvan, 1997 yılında sahip olduğu 65.900 nüfusla Doğu Anadolu Bölgesi'nin en büyük ilçe merkezi haline gelmiştir. Hızlı nüfus artışı, şehirde bir takım şehirsel fonksiyonların oluşmasına da zemin hazırlamıştır. Bu fonksiyonlar içerisinde ulaşım, ticaret ve yönetim, diğerlerine oranla daha fazla gelişmiştir. Birtakım şehirsel fonksiyonların yam sıra, ulaşım bakımından şehrin elverişli bir konumda yer alması, kendisine merkeziyet gücü kazandırmıştır. Bu nedenle de bugün Tatvan, pek çok şehri ulaşım, ticaret, sağlık ve yönetim bakımından kendisine bağlamıştır. Şehir içinde arazi kullanımı bakımından birinci sırayı konut, ikinci sırayı ulaşım, üçüncü sırayı ise yönetim fonksiyon sahaları alır. En az yer işgal eden fonksiyon alanları ise park ve yeşil alanlardır. Genel olarak düzgün cadde ve sokakların bulunduğu Tatvan kentinde, binalar çoğunlukla 2-3 katlıdır. Ancak son yıllarda çok katlı binaların yapımına da hız verildiği görülmektedir. Tatvan şehrinde doğal ve beşeri nedenlerden kaynaklanan pek çok sorun bulunur. Doğal nedenlerden kaynaklanan sorunların başında Van Gölü'nde meydana gelen su seviye değişmeleri, beşeri nedenlerden kaynaklanan sorunların başmda ise, hızlı nüfus artışına bağlı olarak, işsizlik, konut yetersizliği ve yetersiz şehirsel altyapı hizmetleri gelir. Şehirde düzenli ve dengeli bir büyümenin sağlanması için öncelikle şehirsel alt yapı ile ilgili sorunların çözülmesi ve üretime dayalı yeni istihdam alanlarının oluşturulması gerekir.