Tefsirde ihtilafların mahiyeti çeşitleri ve sebepleri

Bu tez üç bölümden oluşmaktadır. Tezin ?Birinci Bölüm?ü ?Tefsirde İhtilafların Mahiyeti?ne tahsis edilmiştir. Bu bölümde öncelikle tefsirde ihtilafların kavramsal çerçevesi, tefsirde ihtilaflara anlam yakınlığı olan kelimelerle birlikte değerlendirilmiştir. Daha sonra tefsirdeki ihtilafların Kur'ân için söz konusu olmadığı bu ihtilâfların te'vîl ve tefsîrde meydana geldiği belirtilerek te'vîl ve tefsîr kelimeleri etraflıca incelenmiştir.Tezin ?İkinci Bölüm?ü ?İhtilâf Çeşitleri?ne ayrılmıştır. İhtilâf çeşitleri tefsîrde ihtilâfın hakikatinin olup olmaması konusunda ?Tenevvü ve Tezad? olmak üzere iki başlık altında işlenmiştir. İkinci olarak tefsîr çeşitleri ?Hz. Peygamber ve Sahabe Dönemi?, ?Tabiinden Hicri 7. Asra Kadar Olan Dönem?, ?Hicri 7. Asırdan 14. Asra Kadar Olan Dönem?, ?Hicri 14. Asırdan Günümüze Kadarki Dönem? olmak üzere dört dönem kronolojik sıra takip edilerek ele alınmıştır. Üçüncü olarak ise ihtilâf çeşitleri fayda ve zaralarına göre incelenmiştir.Çalışmanın ?Üçüncü Bölüm?ü ise ?Tefsirde İhtilaf Sebepleri?ne ayrılmıştır. Tefsirde ihtilaflar öncelikle Kur'ân'ın kendine has üslûbu ve dil özelliklerinden kaynaklandığı için bu konu ?Kur'ân'ın Kendine Has Üslûbu ve Dil Özelliklerinden Kaynaklanan İhtilaflar? başlığı altında işlenmiştir. İkinci olarak da tefsirde ihtilaflar bizzat müfessirlerin fıtri yapıları, ilmi seviyeleri, mezhebî/ideolojik görüşleri, gereksiz ayrıntılara aşırı dalmaları, âyetleri heva ve arzuya göre yorumlamaları, içinde bulundukları kültürel çevreleri, siyasal ve sosyal hadiselerden etkilenmeleri ve anlama-yorumlama gibi sebeplerden kaynaklandığı için de ?Müfessirlerin Beşeri Yapı ve Özelliklerinden Kaynaklanan İhtilaflar?başlığı altında ele alınmıştır. Bu tez sonuç, kaynakça ve özgeçmişle birlikte son bulmuştur.Anahtar kelimeler: Tefsîr, İhtilâf, Tenevvü, Tezat