Tehzîb-i Ahlâk ve Islâh-ı Nefs adlı eserin değerler eğitimi açısından incelenmesi

Okullarda okutulmak amacıyla kaleme alınan, Talîm-i Kırâat'ın II. Kısmı(cildi) olan Tehzîb-i Ahlâk ve Islâh-ı Nefs (TAVIN) adlı eser, sırf bilgi aktarmaktan ziyade bireylere yaşamı boyunca gerekli bilgi ve becerileri kazandırmayı amaçlayan, eğitimi hayattan kopuk görmeyen bir eserdir. İlgili eserin yazılmasındaki amaç ile değerler eğitiminin nihai hedefi aynı doğrultudadır. Söz konusu eserin değerler eğitiminin nihai hedefiyle aynı doğrultuda olmasından dolayı ilgili eser değerler eğitimi bağlamında incelemeye tabi tutulmuştur. Araştırma metinlere dayandığı için nitel araştırma yaklaşımlarından doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizine başvurulmuştur. Bu çalışma beş bölümden meydana gelmiştir: Birinci bölümde; çalışmanın problem durumu, problem cümlesi, alt problemleri, amacı, önemi, varsayımlar, sınırlılıkları ve tanımlar işlenmiştir. İkinci bölümde; çalışmanın kavramsal çerçevesi içerisinde değer, değerler kavramı açıklandıktan sonra değerlerin özelikleri, işlevleri, değerler eğitimi, değerler eğitimi ile ilgili yapılan araştırmalar ve Millî Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda (TÜDÖP) yer verilen değerler konusu ele alınmıştır. Ardından Arakel Tozluyan'ın hayatı, çalışmaları ve Tanzimat'tan sonra kırâat kitapları konusu işlenmiştir. Üçüncü bölümde; çalışmanın incelenen materyali, araçları belirleme ile verilerin toplaması ve analizi konusu işlenmiştir. Dördüncü bölümde yer alan bulgular ve yorumlar kısmında ise çalışmanın asıl konusu olan TAVIN adlı eserde yer alan adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik, bilimsellik, dua, estetik, hazırcevaplık, hürriyet ve sağlık değeri olmak üzere 16 temel değer tespit edilmiştir. Tespit edilen her bir değer ayrı ayrı incelenmeye tabi tutulmuştur. Beşinci bölümde; çalışma tartışma, sonuç ve öneriler kısmıyla sonuçlandırılmıştır. Araştırma sonucunda eserde yer verilen metinlerin değer aktarımı ve değerler eğitimi açısından zengin bir içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte eserde yer verilen metinlerde disiplinler arası metod ile soyut olan ahlaki bir değerin fen konularıyla bütünleştirerek ve somutlaştırarak verilmesi benimsetilmeye çalışılan değerin daha kolay anlaşılmasını sağladığı belirlenmiştir. Ayrıca araştırmada tespit edilen değerlerin MEB'in 2019 yılında yayımlanan TÜDÖP'te yer verilen 10 temel değer ile programda yer verilmeyen diğer değerlerle uyumlu olduğu görülmüştür.