Tekerlekli sandalye basketbol oyuncularına uygulanan özel kuvvet antrenman programının temel basketbol becerileri üzerine etkileri

Bu araştırma tekerlekli sandalye basketbol oyuncularına uygulanan özel kuvvet antrenman programının temel basketbol becerileri (tekerlekli sandalye kullanımı, top sürme, pas, turnike, şut) üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Araştırmaya Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonuna bağlı tekerlekli sandalye basketbol liglerinde en az bir yıldır oynayan 20 sporcu dâhil edilmiştir. Araştırmaya dâhil edilen sporcuların tekerlekli sandalye basketbola özgü becerileri; slalom, topla slalom, turnike, faul çizgisi ve iki sayılık şut, 4 m ve 8 m isabetli pas testleri ile saha içerisinde değerlendirilmiştir. Sporcuların omuz internal rotator (IR) ve eksternal rotator (ER) kaslarının kuvveti Cybex izokinetik dinamometre (Cybex NORM®, Humac, CA, USA) ile ölçülmüştür. İzokinetik değerlendirme oturma pozisyonunda skapular planda yapılmıştır. İzokinetik kuvvet 60°/sn konsentrik ve 60°/sn eksentrik modda değerlendirilmiştir. Ön-testler sonrasında sporcular rastgele olarak antrenman grubu (n=10) ve kontrol grubu (n=10) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Antrenman grubuna rutin antrenmanlarına ek olarak ısınma bölümünde 8 hafta boyunca, haftada 3 kez özel kuvvet antrenman programı uygulanmıştır. Kontrol grubu ise rutin antrenmanlarına devam etmiştir. Slalom, topla slalom, turnike, faul çizgisi şut, iki sayılık şut ve 8 m isabetli pas testlerinde gruplar arası başlangıç değerleri benzerken (p>0.05), 4 m isabetli pas becerisi testinde iki grup arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Ön test sonuçları bakımından kontrol grubunun 4 m isabetli pas becerisinin antrenman grubundan daha yüksek olduğu görülmüştür. Antrenman grubunun grup içi öntest-sontest sonuçlarında slalom, topla slalom, 4 m ve 8 m isabetli pas testlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark varken (p<0.05); turnike, faul çizgisi şut ve iki sayılık şut testlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı görüldü (p>0.05). Kontrol grubunun temel basketbol beceri testlerinde öntest-sontest sonuçlarında herhangi bir değişim olmadığı saptanmıştır (p>0.05). İzokinetik test sonuçlarına bakıldığında; antrenman grubunun grup içi öntest-sontest sonuçlarında, dominant olmayan taraf konsentrik ER/IR kas kuvvet oranında artış olduğu (p<0.05); diğer kuvvet testlerinde herhangi bir değişim olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Kontrol grubunda ise kuvvet testleri bakımından öntest-sontest arasında sadece dominant olmayan taraf konsentrik ER kas kuvvetinde değişiklik olduğu (p<0.05) ve ER konsentrik kas kuvvetinde azalma olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar uygulanan 8 haftalık kuvvet antrenmanın tekerlekli sandalye basketbola özgü becerilerden tekerlekli sandalye kullanımı, top sürme ve pas becerilerinin gelişimine olumlu katkı sağladığını göstermiştir.