Tekerlekli sandalye kullanan bireylerde yaşam kalitesini etkileyen çevresel faktörlerin değerlendirilmesi

Araştırmanın amacı tekerlekli sandalye kullanan bireylerin yaşam kalitesini etkileyen çevresel faktörlerin araştırılmasıdır. Çalışmaya Şanlıurfa'da yaşayan ve yaş ortalaması 34.75±10.1 yıl olan 36 tekerlekli sandalye kullanıcısı gönüllü olarak katılmıştır (24 erkek, 12 kadın). Araştırmada yaşam kalitesini etkileyen çevresel faktörlerin belirlenmesi amacıyla kişisel bilgi formu (22 madde) ve Craig Hastanesi Çevresel Faktörler Envanteri kullanılmıştır (25 madde). Çalışma sonucunda; envanter toplam skoru 3.41±1.27 olarak belirlenmiştir. Tekerlekli sandalye kullanıcılarını en fazla engelleyen ve yaşam kalitesini düşüren çevresel faktörler madde sıklığı bazında ulaşım (4.69±1.7) ve hükümet politikalarıdır (4.64±1.8). Tekerlekli sandalye kullanıcılarının yaşam kalitesini en az etkileyen çevresel faktörler ise evdeki bireylerin tutumu (2.25±2.2) ve evde yardımdır (2.33±2.0). Alt testlere göre bakıldığında ise; politik engeller (hükümet politikaları, eğitim-meslek politikaları, iş politikaları ve toplum hizmetleri) (4.02±1.5) ve fiziksel/yapısal engellerin (ev dizaynı, iş dizaynı, toplum dizaynı, doğal çevre, çevre ve teknoloji) (3.49±1.2) tekerlekli sandalye kullanan bireylerin topluma katılımı engellediği ve yaşam kalitesini düşürdüğü tespit edilmişken, tutum ve destek ile engeller (evdeki bireylerin tutumu, toplumdaki bireylerin tutumu, toplumda destek, evde destek ve ayrımcılık) (3.20±1.16) ve hizmet ve yardım ile ilgili engeller (ulaşım, bilgilendirme, eğitim, sağlık hizmetleri, ekipman, evde yardım ve toplumda yardım) (3.34±1.3) tekerlekli sandalye kullanan bireylerin yaşam kalitesini diğer çevresel faktörlere oranla daha az etkilediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak Şanlıurfa il merkezinde yaşayan ve tekerlekli sandalye kullanan engelli bireyler kent merkezinde çevresel faktörlerden kaynaklı problem yaşamaktadır. Bu oluşan problemlerde engelli bireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Engelli bireyler en çok hükümet politikalarından kaynaklı sorun yaşadığını bildirmektedir. Şanlıurfa il merkezinde yaşayan tekerlekli sandalye kullanıcılarını dikkate alarak yapılan çevresel düzenlemeler engelli bireylerin yaşam kalitelerini olumlu yönde etkilemede yardımcı olacaktır. Anahtar Kelimeler: YaĢam kalitesi, Tekerlekli Sandalye, Çevre Faktörler, Engelli Bireyler.