Teknoloji ve inovasyon göstergelerinin milli gelire olan etkisi: Panel veri analizi yöntemi

Günümüz dünya sisteminde tüm ülkelerin ortak hedefi ekonomik büyüme hedeflerine ulaşarak ekonomik büyümeyi sağlamak ve refah düzeylerini artırmak olmuştur. Ekonomik büyüme; üretilen mal veya hizmetlerin üretim faktörlerindeki artış, teknolojilerinde gerçekleştirilen bir gelişme, emeğin verimliliğinin arttırılması, kapasite kullanım oranının artması gibi etmenlere bağlı olarak çıktıların artışını göstermektedir. Ekonomik büyümenin en büyük göstergesi Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'daki değişim olarak kabul edilmektedir. Teknolojinin ve inovasyonun milli gelir üzerindeki etkisini ölçebilmek; araştırma ve geliştirme harcamaları, global inovasyon indeksi, ülkenin bilgi ve iletişim ihracatı, ülkenin bilgi ve iletişim ithalatı, imalat ürünleri ihracatı, imalat ürünleri ithalatı, yükseköğretim görmüş çalışan işçi oranı ve araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde çalışan araştırmacı sayısı değişkenleri kullanılmıştır. Bu değişkenlerin ülkelerin GSYİH'lasının üzerindeki etkisine ve payına bakılmıştır. Verilerin toplanılmasında Dünya bankası veri bankası, UNESCO ve Global inovasyon raporlarından yararlanılmıştır. Ekonomik durumlarının farklı olduğu, gelişmekte ve gelişmiş ülkelerin içinde olduğu 48 ülke seçilmiştir ve bu ülkelerin verileri 2007 ile 2016 arası yıllarda incelenmiştir. Panel veri analizi yapılmadan önce değişkenlerin birim kökleri olup olmadığı araştırılmıştır ve Levin, Lin ve Chu birim kök testleri ve Fisher birim kök testleri uygulanmıştır. Birim kök testleri yapıldıktan sonra durağan olmadıkları tespit edilen değişkenlerin eşbütünleşme testleri yapılmıştır. Eşbütünleşmenin varlığının sorgulanması için Pedroni panel eşbütünleşme testi ve Kao panel eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Eşbütünleşmenin varlığı Pedroni panel eşbütünleşme testinin sonucuyla kabul edilmiştir. Sabit etkiler panel veri analizi modeli uygulanmıştır. Durağan olmayan değişkenlerin uzun vadede durağanlığını incelemek için dinamik modelleme yöntemlerinden Vektör Hata Düzeltme modeli kullanılmıştır ve granger testi yapılmıştır. Teknoloji ve inovasyon göstergelerindeki artış ekonomik büyümeye olan etkisi beklendiği gibi olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Literatürde de bu göstergelerin ayrı ayrı etkilerinin ölçüldüğü çalışmalar mevcuttur ve çalışmayı desteklemektedir. Çalışmanın artıları 48 ülkenin dünya profilini çıkarması, yakın zamanlı değişimleri analiz etmesi ve hem statik hem dinamik panel analiziyle sonuçların karşılaştırılıp değerlendirilmesi olmuştur. İki yöntemde birbirini ortak değişkenlerinde birbirlerini desteklemiştir. Ekonomik büyümeye olan etkinin fazla sayıda değişkenle incelenmesiyle katkıda bulunulmuştur. İçsel büyüme modellerinin öne sürdüğü gibi teknolojinin büyümeye olan olumlu etkisi tasdiklenmiştir.