Temettuat defterlerine göre Gemlik kazası köylerinin sosyal ve ekonomik durumu (1844-1845)

Osmanlı Devleti Paşalarından Mustafa Reşit Paşa tarafından 3 Kasım 1839 tarihinde ilan edilen Tanzimat fermanıyla birçok alanda yenilik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerin en önemlisi iktisadi ve ekonomik alanlarda gerçekleştirilen yeniliklerdir. Bu ekonomik değişikliklerin amacı, Osmanlı topraklarında yaşayan halktan adil bir şekilde vergi alınmasını sağlamaktır. Bu hedef doğrultusunda halkın mal varlıklarından elde ettiği gelirler devlet tarafından belirlenmiş ve vergilendirilmiştir. Vergilendirme için gerekli kanunlar ve düzenlemeler yapılmış ve bu düzenlemeler sonucunda temettuat defterleri oluşturulmuştur. Temettuat defterleri, bölgenin sosyo-ekonomik ve demografik yapısı hakkında önemli bilgiler içermektedir. Bu araştırmanın temel kaynağı Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan maliye nezâreti temettuat defterlerinde bulunan Gemlik Temettuat defterleridir. Bu çalışmanın ana amacı, Gemlik'in köylerinin sosyo-ekonomik ve demografik yapısını aydınlatmak, özellikle XIX. yüzyılda Gemlik'in köylerinin genel durumlarını detaylı bir şekilde ortaya koymak ve değerlendirmektir. Sonuç olarak temettuat defterlerine göre Hüdavendiğar Sancağı'nın bir kazası olan Gemlik incelenmiştir. Bu defterlerde, Gemlik kazasına bağlı toplam 20 köy bulunmakta ve bu köylerin demografik yapısı, gayrimüslim ve Müslüman tebaadan oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler : Temettuat , Gemlik, Tanzimat Fermanı ,Vergi.