An assessment of the Translation Bureau and the cultural politics of Turkey (1940-1946)

Bu çalışmada Tercüme Bürosu'nun 1940-1946 arasındaki faaliyetleri üzerinden dönemin kültür politikası incelenmeye çalışılmıştır. Atatürk'ün vefatından hemen sonra Celal Bayar tarafından kurulan yeni hükûmette Hasan-Âli Yücel Kültür Bakanı olarak görevlendirilmiştir. İnönü dönemi kültür politikasında tümüyle Batılılaşmacı bir tutum benimsenmiş ve bu politikaların ideolojik çerçevesi Türk hümanizmi olarak adlandırılmıştır. Buna göre, kültürel alanda İslam sonrası bütün bir yerli gelenekle olan bağın koparılması ve modern Türk kimliğinin Yunan ve Latin eserlerinden oluşan Batılı hümanist bir kültürel zemin üzerine inşa edilmesi hedeflenmiştir. Bu dönem çeviri hareketi politik ve edebî alanı birbirine bağlayan bir köprü işlevi görmüştür. Tercüme Bürosu tarafından çevirisi yapılan Batılı klasik eserler yalnızca kültürel aktarımı hedeflemekle kalmayıp, ulusal edebiyat dizgesinin merkezine ithal kanonik eserlerin yerleşmesine yol açmıştır. Bu tezde, Cumhuriyet tarihi boyunca en uzun süre Kültür/Millî Eğitim Bakanlığı yapmış olan Yücel'in çeşitli eserlerine, konuşmalarına ve hakkında yapılan birtakım çalışmalara odaklanılmıştır. Nihayetinde, Yücel döneminde uygulanan politikaların ideolojik çerçevesini belirleyen Türk hümanizminin geçmişe değil de geleceğe odaklanan bir Batılı milliyetçilik türü olduğu sonucuna varılmıştır.