Termal yanıklı hastaların medikolegal değerlendirmesi

Giriş ve Amaç: Çalışmamızda uluslar arası protokollerde belirtilen yanık merkezleri sevk kriterleri esas alınarak termal yanıklı hastaların medikolegal değerlendirmelerinde kullanılmakta olan kriterlerin geliştirilmesi ve öneriler getirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi, Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne 2009 yılında akut olarak termal yanıktan etkilenerek başvuran hastalar çalışmaya alınmıştır. Tıbbi kayıtlarındaki veriler; yaş, cinsiyet, yanık türü, yanık derinliği ve etkilediği vücut alanı, yanık merkezine sevk edilme durumu ve medikolegal değerlendirme sonuçları yönünden araştırılmıştır.Bulgular: Çalışmamıza alınan 588 hastanın 314(%53.4)'ünün erkek olduğu, ortalama yaşın 20.68 ± 21.30 olduğu gözlendi. Hastalar yanık türlerine göre incelendiğinde; 485(%82.5)'inin sıcak sıvılarla, 74(%12.6)'ünün alev yanığıyla, 29(%4.9)'unun sıcak katı cisimler temas sonucu yandığı görüldü. Kadınlarda sıcak sıvılar ile yanma oranının erkeklere göre daha fazla olduğu belirlendi (x²:17.070, p<0.001). Yanıktan etkilenen TVYA yüzde ortalamasının 6.06 ± 6.40 olduğu görüldü. 246 (%41.8) hastanın yatarak tedavi edildiği ve ortalama yatış süresinin 4.17 ± 7.93 olduğu bulundu. Alev ile yanan olguların yatış sürelerinin diğer yanık türlerine göre anlamlı düzeyde fazla olduğu ve tüm yaş gruplarında yanık yüzeyleri ile yatış süreleri arasında pozitif yönde, yüksek derecede anlamlı korelasyon olduğu belirlendi. Özellikli bölge yanığı olan (yüz, el, ayak, perine) hastaların 98'inde sadece birinci derece yanık olduğu ve beş yaş altındaki ikinci derece ve %5'den daha az yanığı olan hastalar arasında 52(%75.4) olgunun özellikli bölge yanığı olduğu gözlendi. Medikolegal değerlendirmelerde hafif düzeyde olduğu belirtilen bu hastaların tamamının yanık merkezi sevk kriterlerine göre bir üst merkeze sevk edilmesi gerektiği belirlendi.Tartışma ve Sonuç: Medikolegal değerlendirmelerde, özellikli bölge yanıklarının klinik durumun ağırlık derecesini arttırmasını ve değerlendirmelerde beş yaş sınırının yerine 0-5 yaş aralığı ve 6-15 yaş aralığı ve 65 yaş üstü gibi farklı yaş gruplarının yer almasını önermekteyiz. Yanık merkezleri sevk kriterleri ve fizyolojik skorlama sistemler üzerinden öneriler geliştirerek uygulamaya geçirilmesinin, yanıklı hastaların medikolegal değerlendirmesi için şu anda uygulamada kullanılan kriterlerden daha kapsamlı ve güvenilir olacağı düşüncesindeyiz.Anahtar kelimeler: Yanık, adli tıp, medikolegal değerlendirme, yanık merkezi.