Tersine lojistik açısından elektronik atık yönetiminin incelenmesi ve bilgisayar atıkları üzerine bir uygulama

Birlikte yaşama olgusunun oluşması ile ihtiyaçlar ticaret kavramı altında oluşmaya başlamıştır. Kaynakların yeterli olduğu yerleşik hayatın başladığı dünya koşullarında ileri lojistik faaliyetleri gündemde yerine almaktadır. Günümüz koşullarına gelindiğinde insan ihtiyaçların sınırsız, kaynakların ise kıt olması sebebiyle sürdürülebilir bir gelecek için teoriler, fikirler ve projeler oluşturulmuştur. Tersine lojistik kavramı (reverse logistics) 1981 yılında Lambert ve Stock tarafından literatürde ilk tanımlama ve tasnifler yapılmıştır. Sektör olarak otomotiv, tekstil, gıda, ambalaj, metal sanayi ve elektronik eşya gibi birçok alanda boy göstermektedir. Elektrikli ve elektronik atıklar içerisinde barındırdığı çeşitli bileşenler ile sıfır atık projesi kapsamında yer alan diğer sektörlerden elde edilen metal, plastik, cam, kâğıt, ahşap vb. atık türlerinin bütününü kapsamaktadır. Kapsam yelpazesinin geniş olması analiz edilmesi yönünün itici gücünü oluşturmuştur. Elektronik atıkların içerisinde yer alan bilgisayar atıkları ise elektronik eşyaların barındırdığı materyaller ile benzerlik göstermekte, fakat yeniden kullanım oranı, yarı mamul olarak RAM, CPU, devre kartları, işlemci, hard disk gibi ara ürünlere sahip olmaktadır. Aynı zamanda modernizasyon ile başka bir ürüne entegre olabilme kabiliyeti ve altın, gümüş, alüminyum, bakır, paladyum gibi değerli madenleri barındırma yüzdesi olarak daha fazla oran ihtiva etmektedir. SWOT analiz yöntemi kullanılarak çalışmada bilgisayar ve elektronik atık alanında faaliyet gösteren firmalardan edinilen bulgular ışığında sektöre yönelik güçlü ve zayıf yönler ile fırsat ve tehditler konu başlıklarında değerlendirilmiştir. Analiz ile zayıf yönler giderilmesi mümkün kılınması imkânı dahilinde güçlü yön haline getirilmesinin sağlanması gerekliliğine vurgu yapılmıştır. Fırsat ve tehditler değerlendirilerek, tehdit konumunda bulunan bilgisayar atıklarından elde edilen kıymetli madenlerin hammadde ihracatında kullanılması, yetişmiş işgücü yetersizliği, Türkiye'de işleme tesis yetersizliği gibi olumsuz etmenlerin fırsata dönüştürülmesinin gerekliliği hakkında tespitlerde bulunulmuştur. Yapılan bu çalışmada tersine lojistik sürecinde bilgisayar ve elektronik atıkların maksimum geri dönüştürülmesi sağlanarak, çevreye duyarlı, sürdürülebilir teknolojik gelecek oluşturmak amaçlanmaktadır. Aynı zamanda ülke olarak sektörde, uluslararası pazarda yerimizi almak ve endüstriyel sektörün gelişimine katkı sağlamak hedeflenmektedir.