Tetranychus urticae Koch ve T. turkestani (Ugarov & Nikolskii) (Acari: Tetranychidae)'nin Aydın ilinde pamukta yaygın olarak kullanılan akarisitlere karşı direnç düzeyleri ve enzim aktivitesinin belirlenmesi

Amaç: Aydın ilinde pamuk yetiştiriciliğinin yaygın olarak yapıldığı Söke, Germencik, Koçarlı ve Nazilli ilçelerindeki pamuk tarlalarından Tetranychus urticae Koch ve T. turkestani (Ugarov & Nikolskii) popülasyonları toplanmış ve bunların yörede yaygın kullanılan akarisitlere (abamectin, hexythiazox, etoxazole, spiromesifen) karşı direnç düzeyleri belirlenmiştir. Ayrıca dirençte rol oynayan detoksifikasyon enzimleri (esteraz, mono-oksijenazlar, glutatyon –s-transferazlar) ile akarisit direnci arasında bir ilişki olup olmadığı da araştırılmıştır. Materyal ve Yöntem: Aydın ilindeki pamuk alanlarından T. urticae ve T. turkestani'ye ait sekiz popülasyon toplanmıştır. Karşılaştırma için T. urticae'nin hassas German Susceptible Strain (GSS) popülasyonu kullanılmıştır. İlk olarak T. urticae'nin hassas popülasyonunun abamectin, hexythiazox, etoxazole, spiromesifen etkili maddelerine sahip akarisitlere karşı LC50 ve LC90 değerleri belirlenmiştir. Daha sonra bu akarisitlerin hassas popülasyonda belirlenen LC90 değerlerine ait dozlar pamuk alanlarından toplanan T. urticae ve T. turkestani popülasyonlarına uygulanmış ve dirençli popülasyonlar belirlenmiştir. Direçli olarak belirlenen T. urticae ve T. turkestani popülasyonlarının enzim aktivitesi incelenmiştir. Bulgular: Tetranychus urticae'nin G15R21, K24R21, S3R21 popülasyonları abamectin (223,66, 187,1, 223,02 kat), etoxazole (432,43, 156,31, 409,58 kat), hexythiazox (156,68, 156,31, 168,25 kat) ve spiromesifen (1238,59, 1246,11, 981,77 kat)'e yüksek derecede dirençli bulunmuştur. Tetranychus turkestani'nin ise G4G21, K16G21, S19G21 populasyonları hexythiazox (176,54, 182,39, 164,34 kat)'a yüksek direnç gösterirken diğer akarisitlere duyarlı bulunmuştur. Ayrıca T. turkestani'nin N1G21 ve N11G21 populasyonları tüm akarisitlere karşı hassas bulunmuştur. En yüksek esteraz enzim aktivitesi T. urticae'nin G15R21, K24R21 ve T. turkestani'nin N1G21 populasyonunda sırasıyla 7,00, 6,48 ve 6,89 mOD/min/mg protein; GST enzim aktivitesi T. urticae'nin S3K21 ve T. turkestani'nin K16G21 populasyonunda sırasıyla 15,14 ve 14,86 mOD/min/mg protein; P450 enzim aktivitesi ise en yüksek T. turkestani'nin N11G21 populasyonunda 4,39 RFU/30min/mg protein olarak saptanmıştır. Sonuç: Tetranychus urticae'nin üç popülasyonu da çalışmada kullanılan dört akarisite yüksek oranda direnç gösterirken T. turkestani'nin üç popülasyonu sadece hexythiazoxa direnç göstermiştir. T. turkestani'nin diğer iki popülasyonu ise tüm akarisitlere karşı hassas bulunmuştur. Detoksifikasyon enzimleri ile direnç arasında da ilişki saptanmıştır.