Mu'tezile'de kabir hayatı inancı

Kabir hayatı, azabı ve nimetinin varlığı Ehl-i sünnet'in daha çok naklî delillere dayanarak kabul ettiği bir konudur. Buna karşın Mu'tezile'nin kabir hayatı konusundan ne tür bir kabule sahip olduğu tartışmalıdır. İlk dönem Eş'ari kaynakları başta olmak üzere Ehl-i sünnet literatüründe Mu'tezile'nin kabir hayatını inkar ettiği görüşü yaygındır. Ancak Mutezile'nin özellikle son dönem temsilcilerinin eserleri incelendiğinde bu konuda farklı bilgilere ulaşmak mümkündür. Bu çalışmanın amacı, Mu'tezile'nin kabir hayatını inkar ettiğine dair kanaatlerin doğru olup olmadığını bizzat kendilerine ait olan sahih ve doğru kaynaklara dayanarak tesbit etmek ve konuyu bunlar üzerinden incelemektir. Araştırmada elde edilen bilgilere göre Mu'tezile'nin son dönem temsilcilerinden Kâdî Abdülcebbâr, İbnü'l-Melâhimî ve Zemahşerî kabir azabının varlığını kabul etmişlerdir. Onlar akli ve nakli delillere dayalı olarak kabirde nimet veya azabın olduğunu savunmuşlardır. Onların bu hususta Ehl-i sünnetten farkı ise daha çok kabir azabının vakti ve süresi hususundadır. Ehl-i sünnet kaynaklarında Mu'tezile'nin kabir azabını reddettiği yönündeki bilgilerin, daha çok Mu'tezilenin ilk temsilcileri için geçerli olduğu düşünülebilir. Ayrıca bunun farklı muhtemel nedenleri tezimizde irdelenmiştir. Çalışmada söz konusu hususlar Sünni ve Mu'tezilî kaynakların taranması ve tahlili yöntemiyle araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kelam, Mu'tezile, Kabir, Azap, Nimet