Thymus Baseri Öztürk, Yaylacı, koyuncu & Ocak bitkisinin fitokimyasal ve biyolojik aktivite özelliklerinin araştırılması

Bu çalışmada Eskişehir civarında yetişen Thymus baseri Ozturk, Yaylaci, Koyuncu & Ocak (Lamiaceae) bitkisinin üzerinde ilk kez fitokimyasal ve biyolojik aktivite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bitkiden; uçucu yağ, n-hekzanlı, metanollü ve sulu herba ve kök ekstreleri, etanollü ve kloroformlu çiçek ekstreleri ve sabit yağ asitleri elde edilerek kromatografik tekniklerle fitokimyasal incelemelere tabi tutulmuştur. Uçucu yağ, yağ asitleri metil esterleri ve silillenmiş ekstrelerin kimyasal kompozisyonları GC-FID/MS ile araştırılmıştır. Uçucu yağın majör bileşikleri olarak linalool (%34,4) mirsen (%12,9), -karyofillen (%8,2) ve bisiklogermakren (%6,9) tespit edilmiştir. Yağ asitleri kompozisyonunda bulunan majör bileşikler nonadekanoik (%44,6) ve hekzadekanoik (%18,1) asitler olarak tespit edilmiştir. Silillenen ekstrelerde majör bileşiklerin triterpenik asitler, ursolik asit ve oleanolik asit olduğu tespit edilmiştir. HPLC ile yapılan araştırma sonucunda majör fenolik asit bileşiğinin tüm polar ekstrelerde rozmarinik asit olduğu görülmüştür. Elde edilen uçucu yağ ve ekstrelerin antioksidan kapasiteleri TEAC, DPPH ve ORAC testleri ile değerlendirilmiştir. Biootografik HPTLC yöntemle antioksidan aktiviteden sorumlu bileşikler tayin edilmiştir. Ekstreler için toplam fenol, toplam flavonoit ve toplam hidroksisinnamik asit miktarları spektrofotometrik yöntemle analiz edilmiştir. Uçucu yağ ve ekstrelerin antidiyabetik potansiyeli α-amilaz enzimi üzerindeki inhibisyon etkisine bağlı olarak değerlendirilmiştir. En etkili ekstre metanollü kök ekstresi (Inh %46,34) olarak tespit edilmiştir.