Faiz oranı dinamiklerinin stokastik, ekonometrik ve ekonofizik modelleri ile zaman serisi analizi

Faiz oranlarının dinamiği, özellikle makroiktisadi politika yapımı, türev fiyatlandırması, korunma ve sabit gelirli kağıtların risk yönetiminde olmak üzere, iktisat ve finans için önemli bir rol oynamaktadır. Gelişmiş piyasalaraki faiz oranlarının dinamiğini incelemeye adanmış birçok çalışma mevcuttur. Bu çalışmalar, Birleşik Devletler başta olmak üzere, gelişmiş piyasalardaki faiz oranlarının önemli özelliklerini sergilemektedir. Faiz oranlarının dinamiği literatürde gelişmiş piyasalar için iyi araştırılmasına rağmen, gelişmekte olan piyasalar ve Türkiye için yeterli sayıda çalışma mevcut değildir. Bu tezin temel amacı, Türkiye faiz oranı ve faiz oranı oynaklığının davranışlarını sürekli zaman stokastik ve ekonometrik modelleri kullanarak, incelemektir. Bu tez bağımsız dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, faiz oranı oynaklığını analiz etmek için, Levy süreçleri tarafından sürüklenen bir genelleştirilmiş kendine bağımlı koşullu oynaklık (GARCH) modeli tanıtmaktadır. Bölüm 2 de, faiz oranlarının, uzun-hafıza, kendine-benzerlik ve ölçekleme özellikleri incelenmiştir. Veri olarak, TCMB ve FED gösterge bonolarının, Ekim 2003 - Ocak 2013 tarihleri arasındaki günlük bazda oranları kullanılmıştır.Faiz oranı serilerinin çoklu-fraktal özellikleri Bölüm 3'de araştırılmıştır. Bu amaç için, MFDMA metodu kullanılmıştır. Bölüm 4'te, uzun-dönem faiz oranlarının arasındaki ilişkinin incelenmesinde çeşitli dalgacık (wavelet) analiz bazlı modeller kullanılmıştır. Ampirik analiz için, Türkiye ve dört büyük ekonominin (Almanya, ABD, Birleşik Krallık ve Japonya) 5-yıl vadeli hükümet bono faizlerinin haftalık verileri kullanılmıştır.