Tip 1 diyabetli adolesanların sağlığı geliştirme modeline göre uygulanan hemşirelik girişimlerinin hasta bakım sonuçlarına etkisi

Amaç: Tip 1 diyabetli adölesanların diyabeti yönetmedeki engelleri ve gereksinimleri doğrultusunda, sağlığı geliştirme modeline göre evde uygulanan hemşirelik girişimlerinin hasta bakım sonuçlarına etkisini belirlemektir. Yöntem: Tez iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, tip 1 diyabetli adölesanların evde bakım engelleri ve gereksinimlerini saptamak için yapılan kalitatif çalışmadır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler 18 tip 1 diyabetli adölesan ile tamamlanmıştır. Veriler içerik analizi metoduyla analiz edilmiştir. İkinci bölüm, Sağlığı Geliştirme Modeli kullanılarak deneysel tipte yürütülmüştür. Çalışma; deney grubunda 35, kontrol grubunda ise 36 tip 1 diyabetli adölesanla tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında; Diyabetli Adölesanı Tanılama Formu, Diyabet Davranış Değerlendirme Ölçeği, Genelleştirilmiş Öz-yeterlilik ölçeği ve Metabolik Kontrol Veri Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde varyans analizi, regresyon ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Bulgular: Diyabetli adolesanların evde bakım gereksinimleri ve hastalık yönetimine ilişkin davranışları sürdürmede algıladıkları engeller sırasıyla 'bireysel tutum ve inançlar', 'çevrenin etkisi' ve 'sağlık hizmetlerinin sunumu' temalarından ve alt temalardan oluşmaktadır. Evde uygulanan hemşirelik girişimleri sonrası deney grubundaki tip 1 diyabetli adölesanların kontrol grubuna göre HbA1c düzeyi azalmış; öz-yeterlilik algısı, diyabet davranış sıklığı ve sorumluğu artmıştır (p<.05). Beden kütle indeksi açısından ise gruplar arası anlamlı fark saptanmamıştır (p>.05). Hastaneye başvurma sıklığı ve maliyet ortalamaları ise anlamlı düzeyde azalmıştır (p<.05). Sonuç: Tip 1 diyabetli adölesanlara öz-yönetim becerilerini geliştirmek ve glisemik kontrol sağlamak amacıyla evde hemşirelik girişimlerinin uygulanması ve periyodik izlemlerinin yapılması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Tip 1 diyabetes mellitus, Sağlığı Geliştirme Modeli, Evde bakım, Hemşirelik