Tip 2 diyabet hastalarında anksiyete profili, anksiyetenin diyabet regülasyonu ve D vitamini ile ilişkisi

Giriş: En yaygın metabolik bozukluklardan biri olan Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM), sık görülen kronik bir hastalık olup anksiyete birlikteliği oranı genel populasyona göre daha fazladır. Buna rağmen mevcut durum gözden kaçabilmekte ve tedavisi de atlanabilmektedir. Bu durum da hastanın diyabete yönelik tedavi sürecini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu çalışmada, T2DM hastalarında anksiyete düzeylerinin görülmesi ve kan şekeri regülasyonu ile vitamin D düzeyinin anksiyete üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Materyal-metot: Çalışmamıza 18-65 yaş aralığında, 69 komorbiditesi olmayan Tip 2 Diabetes Mellitus hastası ve 70 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Tip 2 Diyabetes Mellitus dışında akut ya da kronik hastalığı olanlar, gebeler, son 6 ay içinde psikolojik travma öyküsü olanlar, son 6 ay içinde D vitamini ve geçmişinde psikojenik ilaç kullanım öyküsü bulunanlar çalışmaya dahil edilmedi. Araştırmada, veri toplama aracı olarak Sosyodmeografik Özellikle Formu, Klinik Veriler Formu ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği'nden oluşan anket formu kullanılmıştır. İstatiksel analizde tanımlayıcı istatistik, kikare testi, Fisher'in kesin ki-kare testi, Spearman ve Pearson korelasyon analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis varyans analizi kullanılmıştır. Tip 2 DM tanısı ve kontrol grup arasında ilişkili bağımsız risk faktörleri ki-kare ve Whitney U testi ile belirlenerek Binary Lojistik Regresyon Analizi yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma için gerekli izinler ve etik onay alınmıştır. Bulgular: Çalışmamıza, vaka grubuna Tip 2 diyabet tanısı olan 69 ve kontrol grubuna 70 olmak üzere toplam 139 kişi katıldı. Çalışmaya katılan Tip 2 diyabet hastalarının yaş ortalaması 51,67±8,48 yıldı ve %53,62'si kadındı. Araştırmada diyabet hastalarının %36,23'ünün HbA1c düzeylerinin regüle (<%7) olduğu ve %12,9'unun vitamin D düzeyinin yeterli olduğu görüldü. Araştırmaya katılan Tip 2 diyabet hastalarının HbA1c değerlerinin regüle olma durumuna göre anksiyete düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Ancak çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılar göz önüne alındığında anksiyete düzeyi normal olanların HbA1c düzeyi hafif-çok ileri anksiyete düzeyine sahip olanlardan düşük olarak belirlendi. Anksiyete ve HbA1c düzeyleri arasında pozitif yönlü, orta dereceli istatistiksel anlamlı düzeyde korelasyon saptandı. Çalışmaya katılan hastaların vitamin D düzeylerine göre de anksiyete düzeyleri arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05). Çalışmada katılımcılardan anksiyete düzeyi hafif-çok ileri olanların glukoz değeri istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,01). Tüm katılımcılardan vitamin D düzeyi <10 altında olanların anksiyete düzeyinin normalin üzerinde olması D vitamini >10 üzerinde olanlara göre anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0,05). Vitamin D düzeyi 10'un altında olanların 10-20 arasında ve 20'den fazla olanlara göre glukoz seviyesi anlamlı derecede daha yüksekti (p<0,01). Katılımcılardan HbA1c'si 7'nin altında olanların Vitamin D düzeyi HbA1c'si 7-10 arasında olanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,01). Depresyon Anksiyete Stres Skalasına göre diyabet hastalarının %23'ü normal, %16,5 hafif düzeyde anksiyete, %4,3 orta düzeyde anksiyete , %5,8'i ileri-çok ileri düzeyde anksiyete olarak saptanmıştır. Diyabet hastalarının anksiyete düzeyi ve puanları sağlıklı kontrol grubundan anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0,01). Sonuçlar: Diyabet hastalarında anksiyete daha sık görülmekle birlikte vitamin D eksikliği de daha belirgindir. Bu nedenle T2DM'li hastalar polikinik kontrollerinde her iki açıdan da mutlaka ele alınmalıdır. Diyabet hastalarında hem vitamin D hem de anksiyete nedenlerini anlamaya yönelik çalışmalar ile bu konuda yapılacak müdahale alanları belirlenebilir. ANAHTAR KELİMELER: Diabetes Mellitus, Anksiyete, D Vitamini, DASS-21, Depresyon