Tip 2 diyabetes mellituslu hastaların sağlık hizmetlerinden yararlanma düzeyleri

ÖZET Diyabet biyolojik, psikolojik ve sosyal etkileri ile bireyin tüm yaşamını etkilemektedir. Diyabetli bir hasta yaşamı boyunca planlanmış bir bakımı sürdürmek ve düzenli olarak uzman yardımı almak zorundadır. Bu kısıtlama ve zorunlulukların yanı sıra ortaya çıkabilen akut ve kronik komplikasyonlar yaşam kalitesini düşürmektedir. Sürekli sağlık hizmetinin önemli olduğu bu hastalıkta, özellikle gelişmekte olan ülkelerde tedavi ve sağlık hizmetlerine hastaların pek azı ulaşmaktadır. Ülkemizin az gelişmiş bu yöresinde diyabetli hastaların ne kadarının yeterli ve sürekli sağlık bakımı hizmetlerine ulaştığının bilinmesi sağlıkçılar için önemlidir. Bu amaçla; Dicle Üniversitesi Hastanesine başvuran Tip 2 Diyabetes Mellitus'lu hastalarla diğer sağlık kuruluşlarından ( Sağlık ocağı, devlet hastanesi, SSK hastanesi ) hizmet alan DM'lu hastaların sağlık hizmetlerinden yararlanma düzeyleri tespit edilmesi planlanmıştır. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle hazırlanan yapılandırılmış görüşme formları yardımıyla 01 Ekim 2002-31 Aralık 2002 tarihleri arasında toplanmıştır. 250 hasta araştırmaya alınmıştır. Geliştirilen Diyabet Bakım Ölçeğine göre hastaların sağlık hizmetlerinden yararlanma düzeyleri incelenmiş ve bunu etkileyen faktörler irdelenmiştir. Genel olarak DM'lu hastaların hizmetten yararlanma düzeylerinin oldukça düşük olduğu, çok az bir kısmının diyabet eğitimi aldığı, hastalarda kronik komplikasyonların fazla görüldüğü, sağlık personelinin hastaya uygun önerilerde bulunmadığı bulunmuştur. Buna göre üniversite hastanesinde hizmet alanların Diyabet Bakım Ölçeği skoru 43.3 ± 19.3 çıkarken diğer kurumlarda hizmet alanların Diyabet Bakım ölçeği bundan düşük olarak, 30.3 ± 19.1 (p: 0.0001 ) bulunmuştur. Hastaların %79.6'sında kronik komplikasyonlardan en az biri gözlenmiştir. Hastaların % 13.6'sının diyabet hemşiresine ulaşmada, %59.6'sının doktora ulaşmada sorun yaşamadığı buna karşın %47.6'sının ilaçlarını düzenli olarak kullanamadığı saptanmıştır. Araştırma kapsamında incelediğimiz hastaların % 52'sinin HbA1c baktırabildiği saptanmıştır. Ülkemizde ve çalışmanın yürütüldüğü Diyarbakır ölçeğinde diyabetli hastalar yeterli tıbbi bakıma ulaşmada güçlük çekmektedirler. Yeterli tıbbi bakımın çok önemli olduğu diyabet gibi hastalıklarda koruyucu sağlık hizmetlerine ulaşmada karşılaşılan engellerin ortadan kaldırılması için organizasyonlara gidilmelidir. Hazırlanmış olan Ulusal Diyabet Kontrol Programı, ülke geneline yaygınlaştırılmalı, hastalara sunulan hizmet tüm basamaklarda etkinleştirilmelidir. Standart tanı ve tedavi kılavuzları 60hazırlanarak ve bu standart tanı ve tedavi kılavuzları ile hasta muayeneleri yapılmalıdır. Hasta tanısı kesinleşir kesinleşmez, her hastaya diyabet eğitim kursu verilmelidir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabete Mellitus, Sağlık hizmetleri, Diyarbakır, Diyabet Bakım Ölçeği