Tip 2 diyabetli bireylerde diyetle ileri glikasyon son ürünleri (AGES) alımının değerlendirilmesi

Tüm dünyada önemli bir sağlık sorunu olarak kabul edilen diyabetin yönetiminde, tıbbi beslenme tedavisi önemli bir yer tutmaktadır. Diyetin makro ve mikro besin ögesi içeriklerinin yanında, besinlere uygulanan hazırlama ve pişirme yöntemleri sonucu oluşan bileşenlerin de hastalık seyrini etkileyebileceği bilinmektedir. Son yıllarda, diyetle alınan Maillard tepkimesi ürünü olan ileri glikasyon son ürünlerinin (AGEs) diyabetin seyrindeki etkileri ilgi çekmektedir. Akdeniz diyetinin AGEs alımını sınırlayarak, glisemik kontrolün sağlanmasında etkili olabileceği ileri sürülmüştür. Bu çalışmada, Tip 2 diyabetli bireylerde, Akdeniz diyetine uyum ve diyet AGEs alımı ile diyabet göstergeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Çumra Devlet Hastanesi diyet polikliniğine başvuran 88'i diyabet tanısı almış, 88'i sağlıklı olmak üzere toplam 176 birey katılmıştır. Bireylerin beslenme alışkanlıkları, Akdeniz diyetine uyumları sorgulanmış ve 15 gün ara ile üç kez besin tüketim kayıtları kaydedilmiştir. Ayrıca katılımcıların fiziksel aktivite durumları değerlendirilmiş; antropometrik ölçümleri ve biyokimyasal bulguları kaydedilmiştir. Bireylerin dosyalarından, açlık plazma glukozu (mg/dL), HbA1c (%), totat kolesterol (mg/dL), trigliserit (mg/dL), HDL kolesterol (mg/dL) ve LDL kolesterol (mg/dL) bulguları kaydedilmiştir. Diyet AGEs alımı hesaplamasında, 549 besinden oluşan Uribarri ve ark.'nın 2010'da olşturduğu veri tabanı kullanılmıştır. Diyetle AGEs alımının diyabetli bireylerde (17094,8±4610,96 kU/gün), sağlıklı bireylere (16243,1±4607,56 kU/gün) göre daha yüksek olduğu görülmüştür (p>0,05). Diyabet kontrolü kötü olan bireylerde (16426,8±5372,30 kU/gün) diyet AGEs alımı iyi kontrollü diyabetlilere (15989,8±3332,45 kU/gün) göre daha fazladır (p>0,05). Diyetle AGEs alımının cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyine göre, diyabetli ve sağlıklı bireylerde benzer olduğu bulunmuştur (p>0,05). Diyabetlilerde en yüksek diyet AGEs alımı 45-54 yaş aralığındadır (21390,6±5654,43 kU/gün) ve yaş diyet AGEs alımını etkilemektedir (p=0,006). Diyetle AGEs alımının, tüketilen ana ve ara öğün sayısı, dışarıda yemek yeme alışkanlıklarından etkilenmediği görülmüştür (p>0,05). Akdeniz diyetine uyumun, her iki grupta da diyet AGEs alımını önemli düzeyde etkilemediği görülmüştür (p>0,05). Sonuç olarak bu çalışmada diyabetlilerde ve kötü kontrollü diyabetlilerde diyetle AGEs alımı daha yüksek olmasına karşın, Akdeniz diyetine uyum, diyabet varlığı ve seyri ile diyet AGEs alımı arasında anlamlı bir ilişki gösterilmemiştir.