TMS-41 tarımsal faaliyetler standardı kapsamında çiftlik muhasebesinde büyükbaş canlı varlıkların değerlemesi ve muhasebeleştirilmesi

Dünyada ve ülkemizde yaşanan hızlı nüfus artışı, sanayileşme sonucunda köyden kente gerçekleşen yoğun göç olgusu ve gelir seviyesinin artması gibi durumlar yaşam standartlarının da değişmesine yol açmıştır. Hayvansal ürünlerin, insanların kendi üretimlerinin dışında kalması hayvansal ürünlere olan talebi her geçen gün daha da artırmıştır. Modernite ve hızlı değişim ile birlikte sağlıklı beslenme için hayvansal gıdaların önemi ve buna bağlı olarak hayvan yetiştiriciliği de daha önemli hale gelmiştir. Tarım yapılan, hayvan yetiştirilen, çalışanlarının da oturması için evler bulunan geniş toprak parçası olarak tanımlanan çiftlik, ailenin geçimi için faaliyetlerin sürdürüldüğü -ticari amaç gütmeyen- yapıda olabileceği gibi; belirli büyük şirketlere ait, kendi yönetim ve çalışanları bulunan kurumsal yapıda da olabilmektedir. Çiftlik hangi tür ve ölçekte olursa olsun varlığını sürdürüp, karlılığa erişebilmesi için muhasebe tutmak büyük önem arz etmektedir. Çiftlik muhasebesi, bütün çiftlik kaynaklarının ve finansal sonuçları olan ticari işlemlerin sistematik bir biçimde ölçülmesi ve kaydedilmesidir. Kullanılmakta olan mevcut muhasebe prensipleri genel olarak kendine özgü yapısı olan tarım işletmelerinin ve çiftçilerin bilgi ihtiyaçlarının ve paydaşlarının gereksinimlerini yeterli düzeyde karşılayamamaktadır. Canlı varlıklara ilişkin muhasebe işlemleri belirli bir düzen içinde yürütülemediğinden ihtiyaca uygunluk ve karşılaştırılabilir olma yönünden oldukça yetersiz kalmaktaydı. Uluslararası Muhasebe Standardı 41 (Türkiye'de Türkiye Muhasebe Standardı 41) getirilinceye kadar biyolojik varlıkların kaydedilmesine, izlenmesine ve değerlenmesine ilişkin herhangi bir standart bulunmamaktaydı. "TMS 41 Tarımsal Faaliyetler" Standardı, ilk olarak 24/02/2006 tarih ve 26090 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Bu Standardın amacı; tarımsal faaliyetlere ilişkin muhasebeleştirme yöntemlerini ve açıklamaları belirlemektir. Yürürlüğe konulan bu standart ile tarımsal faaliyetlere ilişkin muhasebe standardı getirilmiş ve tarımsal faaliyetlerin finansal sonuçları karşılaştırılabilir bir düzen içine getirilmiştir. Çalışmada "TMS 41 Tarımsal Faaliyetler Standardı" çerçevesinde büyükbaş canlı varlıkların değerlemesi ve muhasebeleştirilmesi süt hayvancılığı bağlamında ele alınmıştır. Çalışmada süt hayvancılığına ilişkin bir uygulama benimsenmiştir. Süt hayvancılığında hem canlı hayvan, sürü ve yem yönetimi hem de süt ve süt ürünleri üretimi söz konusu olduğu için örnek çalışma yapılmasına karar verilmiştir. Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayınlanan TMS 41'e göre dönem başı, dönem içi ve dönem sonu muhasebe kayıtları ve mali tablolar özel örnekler ile açıklanmıştır. Türkiye'de süt üretiminin %90'ının inek sütünden gerçekleştirilmesi çalışmanın önemini daha da artırmaktadır.