Toksik liderlik ve hizmetkâr liderliğin iş tatmini ve iş performansı üzerine etkisinde duygusal bağlılığın aracı rolü ile demografik değişkenlerin düzenleyici rolünün incelenmesi: Akademisyenlere yönelik bir araştırma

Bu araştırmada, toksik ve hizmetkâr liderlik davranışlarının akademisyenlerin iş tatmini ve iş performansı üzerindeki etkilerinin incelenmesi ve ayrıca bu ilişkilerde duygusal bağlılığın aracılık, çeşitli demografik değişkenlerin ise düzenleyicilik rollerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın kuramsal temeli doğrultusunda ilk olarak toksik liderlik, hizmetkâr liderlik, duygusal bağlılık, iş tatmini ve iş performansı kavramları açıklanarak kapsamlı bir kavramsal çerçeve oluşturulmuş ve bu temele dayanarak araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Araştırmanın uygulama kısmında nicel bir yöntem benimsenmiş ve veriler, basit tesadüfi örneklem yöntemiyle Türkiye genelindeki yükseköğretim kurumlarında görev yapan 780 akademisyenden anket yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracında Likert tipi ölçekler tercih edilmiş; analiz sürecinde yapısal eşitlik modeli (YEM) esas alınmıştır. Elde edilen veriler, SPSS ve AMOS yazılımları aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgular, toksik ve hizmetkâr liderliğin hem iş tatmini hem de iş performansı üzerinde anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Ayrıca, bu etkilerde duygusal bağlılığın kısmî aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir. Buna ek olarak, toksik ve hizmetkâr liderliğin duygusal bağlılık, iş tatmini ve iş performansı üzerindeki etkilerinde, bazı demografik değişkenlerin -birim amirinin cinsiyeti, amirle çalışma süresi, meslekte çalışma süresi, yaş, ünvan, coğrafi bölge ve idari görev- düzenleyici rolü olduğuna ulaşılmıştır. Son olarak çalışmada uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.