Kontrol edilemezliğe tolerans ve psikopatoloji: Maladaptif duygu düzenleme stratejileri ve olumsuz sorun yöneliminin rolleri

Kontrol edilemezliğe tolerans (KET) kişilerin kontrol edilemeyen olayların sonucu olan rahatsızlık hissine katlanabilme becerisi olarak tanımlanabilir. Algılanan kontrol hissinin yokluğunda, bireyler içsel algılanan kontrol hissini düzenlemek ve arttırmak için bazı stratejiler uygularlar. Tekrarlayıcı düşünme ve düşünce bastırma kısa vadede kontrol illüzyonu yaratan stratejilerden bazılarıdır. Ancak birçok çalışma bu stratejilerin uzun vadede stresi arttırdığını göstermiştir. Tolere etme becerisine yakın olan bir diğer kavram, olumsuz sorun yönelimi, bireylerin sorun çözmedeki öz-yeterlilik inancı olarak tarif edilebilir. Bu çalışma, KET, tekrarlayıcı düşünme, düşünce bastırma, olumsuz sorun yönelimi, depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. KET'in depresyon ve anksiyete ile ilişkili olması, bu ilişkide tekrarlayıcı düşünme ve düşünce bastırmanın aracı rolü oynaması beklenmiştir. Aynı zamanda, olumsuz sorun yöneliminin KET ve diğer değişkenler arasındaki ilişkiyi düzenlemesi beklenmiştir. 17-56 (80.4% kadın) yaş arası 448 kişiden oluşan örneklem KET, tekrarlayıcı düşünme, düşünce bastırma, olumsuz sorun yönelimi, depresyon ve anksiyete ölçeklerini doldurmuştur. Bulgular yüksek düzey KET'in düşük düzey depresyon ve anksiyete ile ilişkili olduğunu, ancak anksiyete kontrol edildiğinde, depresyonla ilişkinin kaybolduğunu göstermiştir. Tekrarlayıcı düşünme her iki sonuç değişkeni için de aracı değişken olurken, düşünce bastırma sadece KET ve anksiyete arasındaki ilişkide aracı değişken rolü oynamıştır. Olumsuz sorun yönelimi, KET ve anksiyete arasındaki anlamlı ilişki hariç düzenleyici değişken rolü oynamamıştır. Bu çalışma KET'in anksiyeteye özel bir kavram olabileceğini vurgulamış ve KET ile psikolojik sıkıntı arasındaki önemli mekanizmalardan birine değinmiştir. Anahtar Kelimeler: Kontrol edilemezlik, tekrarlayan olumsuz düşünme, düşünce bastırma, psikolojik sıkıntı