Toplu taşıma ile erişimin cazip hâle getirilmesinde arzın ve talebin oluşma süreçleri bağlamında değerlendirilmesi, Konya örneği

Belli bir mekânda toplu hâlde yaşama ile oluşan kent kavramı, artan nüfus ile farklı oluşumlara ihtiyaç duymuş ve sürekli büyüme göstermiştir. Kentlerin büyümesi ve farklı birimleri barındırması ile de kent içinde mekânlar arası dolaşım-ulaşım ihtiyacı ortaya çıkmış, bu hareket beraberinde kent içi ulaşımı doğurmuştur. Sürdürülebilir, ekonomik ve çevreci bir ulaşım sistemi için özel araç kullanımının azaltılarak toplu taşımanın yolcular açısından hizmet kriterleri bağlamında cazip hâle getirilmesi gerekmektedir. Yapılan bu çalışmayla, kent içi toplu taşıma sistemlerinde hizmet kriterlerinin Konya ili özelinde ölçülmesi ve toplu taşımanın kullanıcılar için cazip hâle getirilmesine yönelik arz-talep yönetimin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma üç temel ayak üzerinden yürütülmüştür. İlk ayağı özel araç kullanıcılarının bakış açısını, ikincisi toplu taşıma kullanıcılarının bakış açısını üçüncü ayağı ise karar verici yerel yönetimin bakış açısını ifade etmektedir. Çalışmanın özgünlük değerini, farklı bakış açıları tarafından konunun ele alınması ve bu alanda yapılan araştırmalardan farklı olarak konunun karar vericiler gözünden de ortaya koyulması oluşturmaktadır. Toplamda yedi ana başlık etrafında toparlanan çalışmada, ilk bölümde tezin amacı, önemi açıklanmış; literatür özeti bölümünde ise benzer konularda yapılan araştırmalar derlenmiş, ulaşım kavramının tarihsel gelişimi, dünyada uygulanan toplu taşıma politikaları ve toplu taşımada hizmet ölçütü olan EN13816 kriterlerinden bahsedilerek kavramsal çerçeve tanımlanmıştır. Çalışma alanı olarak belirlenen Konya il merkezinin planlama deneyimleri, ulaşım planları geçmişi ve toplu taşıma sistemlerinin mevcut durumları ortaya koyulmuştur. Çalışmanın beşinci bölümün araştırmanın materyal ve yöntemi açıklanarak, sonrasında kent halkına yönelik 13 sorudan oluşan anket ve karar vericilerle derinlemesine görüşme verileri incelenmiştir. Yapılan anket çalışması sonuçlarına göre, katılımcıların Konya kent merkezinde toplu taşımaya kolay erişebildikleri ancak, mevcut ulaşım sistemlerinin taleplerine karşılık vermediği ve bazı kriterleri karşılamadığı için kullanmadıkları, pandemi sürecinin toplu taşıma kullanıcıların tercihlerinde önemli bir değişikliğe yol açmadığı anlaşılmıştır. Karar vericilerle yapılan görüşmeler sonucunda ise, aslında mevcut sorunların farkında olunduğu ancak tezde detaylandırılan bazı sebeplerden dolayı bu iyileştirmelerin sağlanamadığı belirtilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, toplu ulaşım sistemlerinin nasıl daha cazip hâle getirilerek sürdürülebilir bir ulaşım sistemi kurgulanabileceğine yönelik Konya ili ve özelinden tüm kentlerde uygulanabilecek önerilerde bulunulmuştur.