Toplu taşıma planlamasında otobüs atama optimizasyonu

Bu çalışmada belirli güzergâhlarda toplu taşıma hizmeti veren işletmelerin en az sayıda otobüs kullanarak yolculuk taleplerini karşılayabileceği bir yaklaşım geliştirilmiştir. Bu yaklaşımda otobüslerin zaman çizelgeleri önceden belirlenmiş seferlere güzergâhlar arasında geçiş yaparak atanması amaçlanmaktadır. Güzergâhlar arası geçiş esnekliği araçların başlangıç ve bitiş noktalarındaki bekleme süresini en aza indirerek daha az sayıda araç ile hizmetin karşılanabilmesini sağlamaktadır. Çalışmada tanımlaması yapılan, kabsamı ve kısıtları belirtilen Otobüs Güzergâh Atama (OGA) problemi için bir matematiksel modeli oluşturulmuştur. Bu model problemi ifade etmede başarılıdır. OGA problemi literatürde kombinatoryal optimizasyon problemleri sınıfına girmektedir. Bu tarz problemlerin büyük boyutları için sıklıkla meta sezgisel algoritmalardan yararlanıldığı görülmektedir. Bu çalışmada da bir meta-sezgisel algoritma olan Karınca Kolonisi Optimizasyon algoritmasından faydalanılmıştır. Önerilen çözüm metodu KKO'un probleme uygulanması işlem adımları ile anlatılmış ve oluşturulan dört senaryo ile test edilmiştir. Sonuçlar beklentileri karşılayacak niteliktedir.