Toplumsal cinsiyet bağlamında medyada erbilmişlik (mansplaining) örnekleri

Mansplaining (Erbilmişlik) kavramı toplumda yeşerip dile yerleşen bir kelimedir. Tarih boyunca hep yaşanmış olmasına rağmen kullanımı son dönemlerde yaygınlaşmıştır. Erkeklerin kadınlara küçümseyen, alaycı bir ifade ile bir şeyleri açıklıyor olması, muhatabının uzmanlığına, bilgisine bakmadan doğrusunu kendisinin bildiğini düşünerek sözünü kesmesi olarak açıklanmaktadır. Erbilmişlik hem bir psikolojik şiddet türü hem de bir iletişim problemidir. Engel olunmadığı takdirde susturulmuş, ötekileştirilmiş, benlik saygısını yitirmiş, üretkenliği elinden alınmış kadınlar yaratılmış olunacaktır. Bu çalışmanın amacı; öncelikle erbilmişlik durumunun tanınması ve farkındalığın sağlanmasıdır. Diğer bir amacı ise; erbilmişliğin yabancı literatürde farklı açılardan ele alınmasına rağmen Türkçe literatürde değinilmemesi üzerine literatürdeki boşluğu doldurmaktır. Medya toplumun aynasıdır, toplumu yansıtır. Medya interaktif bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla toplumdan beslendiği kadar toplumu etkileme gücü de vardır. Toplumda yaşanan mansplaining durumu medyaya yansımakta ve tüm medya yayınlarında karşımıza çıkmaktadır. Bu bazen farkındalığı arttırırken bazen durumu meşrulaştırmaktadır. Bu nedenle mansplainingin özellikle medyada incelenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında çeşitli medya içerikleri incelenmiş ve farklı türden yayınlarda mansplaining olayı gözlemlenmiş, detaylı olarak analiz edilmiştir. 'Tarihin Arka Odası' programı, 'Gibi' dizisi, 'Fransa'da Sokaklar Alev Alev' canlı yayını, 'Savunma Sanayiinin Yalnız Dehaları' belgeseli, 'Kış Uykusu' filmi örneklem olarak belirlenmiş ve söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. Sonuç olarak incelenen örneklerde; cinsiyetçi söylemlerin bulunduğu ve toplumsal cinsiyet rollerinin belirgin olarak verildiği gözlemlenmiştir. Tüm örneklerde erbilmişlik davranışına rastlanmıştır, çok nadir de olsa kadınların da erkeklere karşı bu davranışı sergilediği görülmüştür. Erkek bireylerin kendilerinden daha güçsüz olduğunu düşündükleri hemcinslerine de erbilmişlik davranışını uyguladığı görülmüştür.