Toprak işleri şantiyesinde kazı, yükleme ve taşıma maliyetlerinin incelenmesi

Karayolu projelerinin altyapısını oluşturan toprak işleri, üzerine gelecek üstyapıya taşıyıcılık görevi gören bir bölümdür. Mavi kotu temsil eden bu bölüm, arazinin doğal kotu olan siyah kot ile asfalt kotu olan kırmızı kot arasında bulunmaktadır. Bu bölümde arazi yapısına göre yolun en uygun güzergâhı belirlendikten sonra yapının dolgu veya yarma kesitleri belirlenir. Dolgu ve yarma kesitleri belirlendikten sonra dolgu ve yarma miktarları kullanılarak dengeleme yapılır. Yolun yarma kesitinin dolgu kesitini karşılamadığı ya da yarma kesitte bulunan malzemenin dolgu kesit için fazla geldiği durumlar olmaktadır. Dolgu fazlalığı meydana geliyorsa bir ariyet ocağına ihtiyaç duyulur. Çalışma alanına en uygun mesafede ve malzeme olarak da uyuşan bir ariyet ocağı belirlenir. Eğer yarma fazlalığı oluşuyorsa bir depoya ihtiyaç duyulur ve çalışma alanına yakın bir depo alanı belirlenmektedir. Bununla birlikte bir kazı, bu kazıların depoya taşınması ve ihtiyaç duyulan miktarın ariyete taşınmasını gerektirmektedir. Böylece bir kazı ve taşıma maliyetleri oluşacağından bu maliyetler proje maliyetinde önemli bir yere sahip olacaktır. Bu maliyetler; kullanılacak malzeme, donanım, teçhizatlar ve bakımları ile işçilik maliyetlerini oluşturan prodüktif maliyetleri meydana getirmektedir. Prodüktif maliyetler, verimlilik açısından proje maliyeti için büyük önem arz etmektedir. Bu ihtiyaçlar beraberinde maliyet faktörü oluşturmakta ve bu maliyet faktörü ise projenin maliyetine önemli bir etki etmektedir. Bu çalışmada; daha önce uygulanmış eski bir bağlantı yolunun planı üzerinden dolgu ve yarma kesitleri belirlenerek, en uygun ocak yeri belirlenmiştir. Daha sonra boyuna taşıma, depo ve ödünç maliyetleri, prodüktif maliyetleri incelenmiştir. Bu maliyetler 2017 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarına göre hesaplanıp çalışmaya esas bir ekonomiklik sınırı belirlenmiştir.