Uluslararası hukuk kapsamında sınıraşan sular yönetimi: Dicle-Fırat Havzası örneği ve Nil Nehri havzasına yansımaları

Dünyamızın yaklaşık üçte ikisi suyla kaplı olmasına rağmen, su, hala en önemli tartışmalı kaynak alanlarından biridir. Özellikle paylaşılan kaynaklar üzerinde bulunan sınıraşan suları, Devletlerin çıkarlarının çatışması sebebi ile son derece kritik dikkat gerektirir. Bu çatışan çıkarlar nedeniyle sorunsuz uygulamalar bulunmazken, uygulamalar zaman zaman ve havza havza farklılıklar gösterir. Bu sebeple farklı bölgesel havza devletleri farklı sınıraşan suları yönetim yaklaşımını izler. Bu bağlamda, çalışma sınıraşan suları yönetimini – genel olarak uluslararası hukuk perspektifinden ve – özel olaraksa Dicle-Fırat ve Nil Nehri Havzası vakaları üzerinden açıklamaya çalışacaktır. Uluslararası Hukuk kapsamındaki sınıraşan suları yönetimini Dicle-Fırat ve Nil Nehri Havzalarının uygulamalarıyla karşılaştırmalı bir şekilde ilişkilendirmek amacıyla, çalışma, nehir havzalarının yönetiminde yol gösterici yasal rejimlerin olup olmadığını ele almaktadır. Eğer öyleyse, uluslararası hukuk ışığında yukarıda belirtilen havza yönetiminde uygulamanın niteliği, yasallığı ve uygulama kapsamı nelerdir? Ayrıca çalışma Dicle-Fırat ve Nil Nehri Havzası yönetimi için ortak kurumsal düzenleme olup olmadığında da bahsetmektedir. Eğer öyleyse, mevcut havza yönetiminde ortak kurumsal düzenlemenin türü, niteliği ve kapsamı nelerdir? Çalışma, son olarak, Dicle-Fırat Nehir Havzasının sınıraşan suları yönetiminin, Nil Nehri Havzasının yönetiminde gözlemlenen olası boşlukları çözmede örnek bir deneyim olarak kabul edilip edilemeyeceğine veya bunun tersinin mümkün olup olmadığına değinmektedir. Yukarıda belirtilen konuları ele alan çalışma, bu maddelerle birlikte ortaya çıkmayı hedeflemiştir: – 1) uluslararası hukuk perspektifinden, Dicle-Fırat ve Nil Nehri Havzaları yönetiminin yol gösterici yasal rejimleri, – 2) idari kurumsal perspektiften, Dicle-Fırat ve Nil Nehri Havzalarında mevcut havza çapında organizasyonel yapıları, – 3) karşılaştırmalı bakış açısı ile, Dicle-Fırat ve Nil Nehri Havzaları yönetiminin benzerlikleri ve farklılıkları, olası boşlukları ve birbirlerinden öğrenilecek dersler şeklinde olan daha iyi deneyimler ile birleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Havza Kurumsal Düzenleme, Uluslararası Suları Hukuku, Nil Nehri Havzası, Dicle-Fırat Nehri Havzası, Sınıraşan Suları Yönetimi