Travma nedeniyle acil servise başvuran hastalarda fibrinojen ve iyonize kalsiyum değerlerinin mortalite ile ilişkisi

Amaç: Travma, dünya genelinde ve ülkemizde en ciddi sağlık problemlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü'nün raporlarına göre, her dakika en az 9 kişi, yılda ise yaklaşık 5.8 milyon kişi travma sebebiyle yaşamını yitirmektedir. Ülkemizde ve dünya genelinde, travma hastalarının tanı ve tedavi yöntemlerini iyileştirmek için pek çok araştırma yürütülmektedir. Bu araştırmamızda, çoklu travmalı hastalarda fibrinojen ve iyonize kalsiyumun mortaliteye etkisi, travma resüsitasyonuna katkıları ve fibrinojen değeri ile iyonize kalsiyum arasındaki ilişkinin karşılaştırmalı analizini yapmayı amaçladık. Gereç ve yöntem: Çalışmamız Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul onayı alındıktan sonra 15.02.2023- 15.10.2023 tarihleri arasında Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi Acil Tıp Kliniğine çoklu travma nedeniyle başvuran 18 yaş üstü hastaların prospektif olarak incelenmesi ile yapılmıştır. Hastalarımızdan elde ettiğimiz verilerin istatistiksel analizinde SPSS IBM version 29 ve Medcalc Statistical Software version 22.016 programlarını kullandık. Bulgular: Çalışmamız 53 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmamıza katılan hastaların 40'ı erkek (%75,5) 13'ü kadın (%24.5) idi. Çalışmamızda yer alan hastaların yaşı 19-86 yaş aralığında olup yaş ortalaması 49,08±19,75 idi. Travma mekanizmaları incelendiğinde %69,8 (n =37) ile trafik kazaları ilk sırada yer alırken bunu %26,4 (n=14) ile düşmeler takip etti. Hastalarımızın mortalitesi incelendiğinde ise %24,5'inin (n=13) eksitus , %75,5'inin (n=40) ise yatış sonrası taburcu olduğu görülmüştür. Hastalarımızın başvuru anında bakılan fibrinojen değeri ortalama 221,85±74,95 idi. Fibrinojen düzeyi ile hastaların sonlanımı arasındaki ilişki incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,002). Mortalite üzerine fibrinojeni ROC (Receiver Operating Characteristic) analizi ile incelediğimizde sensitivitesi %76,9, spesifitesi %70.0 ve eğri altında kalan alan AUC değeri 0,788 olarak hesaplandı. Hastalarımızın başvuru anında bakılan iyonize kalsiyum düzeyi ortalama 0,95±0,152 idi. Kalsiyum düzeyi ile hastaların mortalite arasındaki ilişki incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,756). Sonlanım üzerine iyonize kalsiyum değerini ROC (Receiver Operating Characteristic) analizi ile incelediğimizde sensitivitesi %92,3, spesifitesi %40 ve eğri altında kalan alan AUC değeri 0,529 olarak hesaplandı. Fibrinojen ve iyonize kalsiyum arasında korelasyon saptanmadı. ICa/fibrinojen değerinin ROC analizinde sensitivitesi %69,2, spesifitesi %80.0 olarak hesaplandı. ICa/fibrinojen mortalite ile ilişkili p değeri =0.001 olarak saptandı. Sonuç: Travma şikâyeti ile başvuran hastalarda fibrinojen değerinin mortalite tahmininde kullanılabileceğini ancak iyonize kalsiyum değerinin tek başına mortaliteyi tahmin etmede yetersiz olduğunu tespit ettik. İyonize kalsiyum/fibrinojen ve iyonize kalsiyum/şok indeksi oranlarının da mortalite tahmininde kullanılabileceğini bulduk. Anahtar Kelimeler: Travma, fibrinojen, iyonize kalsiyum, mortalite